ปัจจุบัน สังคมไทยได้เข้าสู่สังคมผู้สูงอายุแล้ว ทำให้พบโรคที่เกิดจากความเสื่อม หรือโรคของผู้สูงวัยมากขึ้น ไม่ว่าจะเป็นคุณภาพการได้ยินที่ลดลงของหู อาการข้อเข่าเสื่อมที่ทำให้เกิดความเจ็บปวด หรือแม้แต่ปัญหาที่หลายคนมองข้าม เช่น เรื่องของการออกเสียงที่เปลี่ยนไป เพราะคิดว่าเป็นเรื่องปกติ หรือเป็นสิ่งที่แก้ไขไม่ได้แล้ว ซึ่งในทางการแพทย์ ภาวะสายเสียงหย่อนหรือเสียงเปลี่ยนตามวัยนั้นสามารถรักษาได้
ภาวะสายเสี่ยงหย่อนเกิดจากอะไรได้บ้าง?
ในกรณีที่ผู้ป่วยไม่ได้มีปัญหาทางพยาธิสภาพอื่นๆ ภาวะสายเสี่ยงหย่อนมักเกิดจาก
- การไม่ได้ใช้งาน หรือไม่ได้พูดเป็นระยะเวลานาน
- เป็นผลข้างเคียงที่เกิดตามมาจากการติดเชื้อในระบบทางเดินหายใจ
- ประสบอุบัติเหตุบริเวณศีรษะและลำคอทำให้เสียงเปลี่ยนไป
ภาวะสายเสี่ยงหย่อนมีลักษณะอย่างไร?
เมื่อเกิดภาวะ “สายเสียงหย่อน” สายเสียงที่ปกติแล้วจะต้องปิดเข้าหากันสนิทก็จะปิดไม่สนิท หรือบางรายสายเสียงอาจขยับได้น้อยลงข้างหนึ่งหรือทั้งสองข้าง ทำให้เกิดอาการเสียงทุ้มต่ำลงกว่าปกติ รู้สึกล้าเมื่อต้องพูดนานๆ ขึ้นเสียงสูงได้ไม่ดี และตามมาด้วยปัญหาการสำลักง่ายเวลากลืนน้ำหรืออาหาร โดยทั่วไปเมื่อเกิดปัญหาเหล่านี้สามารถแก้ไขได้เบื้องต้นโดยการฝึกพูดบ่อยๆ เพื่อให้กล้ามเนื้อสายเสียงกลับมาแข็งแรง แต่หากผู้ป่วยมีปัญหาทั้งเรื่องของเสียงพูด และการสำลักบ่อยๆ อาจจำเป็นต้องรีบแก้ไข โดยให้แพทย์ช่วยรักษาด้วยการผ่าตัด
เทคนิคการผ่าตัดปรับแต่งเส้นเสียง (Vocal fold) จากภาวะสายเสียงหย่อน
1. การกระชับหรือดึงสายเสียงให้ตึงขึ้น โดยเน้นให้สายเสียงสามารถปิดกลับมาหากันได้เป็นปกติ (Voice Lift , Vocal Fold Medialization)
2. การผ่าตัดแก้ไขโดยการส่องกล้อง เป็นการรักษาโดยใช้ฟิลเลอร์ที่ใช้ในการทำศัลยกรรมเสริมความงาม โดยฉีดไปที่บริเวณสายเสียงที่มีอาการโก่งหรือหย่อนยานเพื่อให้สายเสียงกระชับขึ้น หรืออาจจะใช้สารอย่างอื่นจากร่างกายของผู้ป่วยเอง อาทิไขมันบริเวณหน้าท้องมาฉีดทดแทนได้เช่นกัน
3. การผ่าตัดหนุนสายเสียง (Thyroplasty Type I or Medialization of True Vocal Fold) มักทำในกรณีที่มีปัญหาการหย่อนยานของสายเสียงมาก ทำให้มีปัญหาเรื่องการออกเสียงและมักเกิดอาการสำลักที่รุนแรง จึงต้องใช้วิธีการผ่าตัดในบริเวณคอแล้วใส่วัสดุหนุนสายเสียงเพื่อให้สายเสียงกระชับปิดได้อย่างถาวร การผ่าตัดแบบนี้อาจใช้วิธีดมยาสลบหรือให้ยาชาก็ได้ แต่ต้องนอนพักรักษาที่โรงพยาบาล 1 คืน
การผ่าตัดเส้นเสียงจะช่วยทั้งในเรื่องของเสียงที่เปลี่ยนไปจากภาวะสายเสียงหย่อน และลดการเกิดอาการสำลักบ่อยๆ ให้กลับมาดีขึ้นได้ ทั้งนี้ควรปรึกษาแพทย์ที่กว่าปล่อยทิ้งไว้ เพราะการสำลักน้ำหรืออาหารบ่อยๆ มีอันตรายกว่าที่เราคิด
