การติดเชื้อทางเดินปัสสาวะในเด็ก หรือ (Urinary tract infection, UTI) มักพบได้ร้อยละ 7 ในเด็ก โดยเฉพาะเด็กทารก และเด็กเล็กอายุน้อยกว่า 2 ปี โดยในเด็กชายที่ไม่ได้รับการขริบหนังหุ้มปลายองคชาตมีโอกาสเกิดโรคติดเชื้อที่ทางเดินปัสสาวะมากกว่าเด็กที่ได้รับการขริบหนังหุ้มปลายองคชาตถึง 10 เท่า ส่วนในเด็กอายุ 2-5 ปี พบอัตราการเกิดโรคติดเชื้อที่ทางเดินปัสสาวะในเด็กหญิงมากกว่าเด็กชาย โรคนี้สามารถส่งผลกระทบต่อระบบทางเดินปัสสาวะ ตั้งแต่ท่อไต, ไต, กระเพาะปัสสาวะ และท่อปัสสาวะ หากมีการติดเชื้อทางเดินปัสสาวะซ้ำ ๆ บ่อยครั้งจะส่งผลทำให้ไตเสื่อมลงเร็วในอนาคตได้
สาเหตุของการเป็นโรคติดเชื้อทางเดินปัสสาวะในเด็ก
แบ่งออกเป็น 2 ปัจจัย ได้แก่
- ความผิดปกติทางโครงสร้างของทางเดินปัสสาวะ เช่น ภาวะปัสสาวะไหลย้อน เป็นภาวะที่พบบ่อยโดยเฉพาะในเด็กเล็กการไหลย้อนของปัสสาวะนี้จะพาเชื้อแบคทีเรียขึ้นไปบริเวณยังไตได้ ส่งผลให้มีการติดเชื้อที่ทางเดินปัสสาวะส่วนบน
- การทำงานของกระเพาะปัสสาวะที่ผิดปกติ เช่น ปัญหาการกลั้นปัสสาวะโดยเฉพาะในเด็กหญิงวัยเข้าโรงเรียน การดื่มน้ำน้อย เด็กที่มีอาการท้องผูกเรื้อรัง เป็นต้น
อาการของการติดเชื้อทางเดินปัสสาวะ
การติดเชื้อที่ทางเดินปัสสาวะในเด็กยังแบ่งออกเป็นการติดเชื้อที่ทางเดินปัสสาวะส่วนบนและส่วนล่าง ขึ้นกับตำแหน่งของโครงสร้างของระบบทางเดินปัสสาวะ อาการแสดงขึ้นกับอายุของเด็ก
โดยในเด็กทารกแรกเกิด อาจมีอาการตัวเหลือง ซึมลง ร้องกวน
ในเด็กเล็ก มักจะมีอาการไข้สูง ท้องเสีย กระสับกระส่าย หรือกินได้น้อยลง
ในเด็กโตที่สามารถบอกอาการได้ นอกจากมีไข้สูงแล้ว อาจมีอาการปวดเอว ปัสสาวะแสบขัด ปัสสาวะไม่สุด ปัสสาวะบ่อย กลั้นไม่ได้ รวมถึง ปัสสาวะรดที่นอนได้
แนวทางการรักษาโรคติดเชื้อทางเดินปัสสาวะในเด็ก
อาศัยการนำปัสสาวะไปตรวจและเพาะเชื้อ ให้ยาต้านจุลชีพระยะเวลา 7-14 วันในเด็กเล็ก และหากติดเชื้อที่ทางเดินปัสสาวะส่วนล่างสามารถรักษาด้วยยาต้านจุลชีพชนิดกินระยะเวลา 3-5 วันได้
วิธีป้องกันลูกน้อยติดเชื้อทางเดินปัสสาวะ
- สอนให้เด็กไม่ให้กลั้นปัสสาวะ และปัสสาวะให้สุด
- ทำความสะอาดหลังปัสสาวะให้ถูกวิธี โดยเช็ดจากด้านหน้าไปหลัง ไม่ควรเช็ดย้อนขึ้น เพราะจะนำเชื้อโรคจากทางทวารหนัก เข้ามาสู่ทางเดินปัสสาวะได้
- ฝึกนิสัยการขับถ่ายอุจจาระให้เป็นเวลา ป้องกันการท้องผูก
- ดื่มน้ำให้เพียงพอ รับประทานผักผลไม้เป็นประจำ
ดังนั้นในปัจจุบันเด็กอายุ 2 เดือนถึง 5 ปี ที่ติดเชื้อที่ทางเดินปัสสาวะ แพทย์จะแนะนำการอัลตร้าซาวด์บริเวณทางเดินปัสสาวะเพื่อประเมินว่ามีโครงสร้างของระบบทางเดินปัสสาวะผิดปกติหรือไม่ เมื่อพบสาเหตุแล้วจะได้ติดตามการรักษาร่วมกับกุมารแพทย์โรคไต และป้องกันการติดเชื้อที่ทางเดินปัสสาวะซ้ำที่อาจทำให้การทำงานของไตแย่ลงเร็วขึ้นในอนาคตได้ นอกจากนี้ด้วยนวัตกรรมปัจจุบันการการอัลตร้าซาวด์ทารกขณะอยู่ในครรภ์ มารดาสามารถประเมินภาวะความผิดปกติของโครงสร้างของระบบทางเดินปัสสาวะของทารกในเบื้องต้น ได้ หากพบความผิดปกติสามารถวางแผนการรักษาและป้องการติดเชื้อที่ทางเดินปัสสาวะได้เช่นกัน
โรคติดเชื้อทางเดินปัสสาวะเป็นโรคที่พบได้บ่อยในเด็ก หากพบว่าบุตรหลานของท่านมีอาการที่บ่งชี้ถึงภาวะของการติดเชื้อทางเดินปัสสาวะ ควรรีบพาไปพบแพทย์เพื่อรับการวินิจฉัยและการรักษาอย่างทันท่วงที การปฏิบัติตามคำแนะนำในการรักษาและการป้องกันจะช่วยลดความเสี่ยงในการเกิดโรคไตในเด็กตามมาได้
