รู้จักการทดสอบภูมิแพ้ทางผิวหนัง Skin Prick Test ดีอย่างไร?

ทดสอบภูมิแพ้ทางผิวหนัง Skin Prick Test ตรวจอย่างไร เหมาะกับใครบ้าง?

หากคุณจาม คัน หรือมีน้ำมูก โดยไม่มีสาเหตุชัดเจน… คุณอาจกำลังใช้ชีวิตกับโรคภูมิแพ้โดยไม่รู้ตัว การทดสอบภูมิแพ้ทางผิวหนัง หรือ Skin Prick Test คือตัวช่วยในการหาคำตอบ และนำไปสู่การรักษาที่ตรงจุด

โรคภูมิแพ้เป็นปัญหาสุขภาพที่พบได้บ่อยในทุกช่วงวัย ทั้งในเด็กและผู้ใหญ่ หลายคนอาจมีอาการเรื้อรังมาหลายปีโดยไม่เคยรู้ว่าตัวเองแพ้อะไรกันแน่

การทดสอบภูมิแพ้ทางผิวหนัง (Skin Prick Test) คือวิธีที่แพทย์ใช้ค้นหาสารก่อภูมิแพ้ที่แท้จริงในร่างกายของ เพื่อให้การดูแลและรักษาเป็นไปอย่างมีประสิทธิภาพมากที่สุด

การตรวจสารก่อภูมิแพ้ทางผิวหนัง Skin Prick Test คืออะไร?

Skin Prick Test หรือ การทดสอบภูมิแพ้ทางผิวหนัง คือการตรวจทางการแพทย์ที่ใช้ระบุสารก่อภูมิแพ้ (Allergen) ที่ทำให้ร่างกายเกิดปฏิกิริยาแพ้ โดยแพทย์จะนำสารสกัดจากสิ่งที่อาจก่อให้เกิดอาการแพ้มาหยดลงบนผิวหนัง แล้วใช้เข็มขนาดเล็กสะกิดเบา ๆ เพื่อให้สารเข้าสู่ผิวหนังชั้นบน จากนั้นสังเกตปฏิกิริยาที่เกิดขึ้น

ตัวอย่างสารก่อภูมิแพ้ที่ตรวจได้

Skin Prick Test เหมาะกับใคร?

การทดสอบภูมิแพ้ Skin Prick Test จะเหมาะกับผู้ที่สงสัยว่าตัวเองมีอาการภูมิแพ้หรือไม่ โดยเฉพาะผู้ที่มีลักษณะดังต่อไปนี้

• มีอาการแพ้เรื้อรังแต่ไม่ทราบสาเหตุ
• เคยมีประวัติโรคภูมิแพ้ในครอบครัว
• มีอาการจามบ่อย น้ำมูกไหล คัดจมูก คันตา โดยไม่มีไข้
• เป็นโรคหอบหืดหรือมีปัญหาระบบทางเดินหายใจ
• เป็นผื่นลมพิษหรือโรคผิวหนังอักเสบที่ยังไม่ทราบสาเหตุ
• ต้องการวางแผนการรักษาและหลีกเลี่ยงสารก่อภูมิแพ้อย่างถูกต้อง
• กำลังพิจารณาการรักษาด้วยวิธีภูมิคุ้มกันบำบัด (Immunotherapy)
• ไม่มีประประวัติการรับประทานยาแก้แพ้ก่อนตรวจอย่างน้อย 7 วัน

สามารถทำได้ตั้งแต่อายุ 2 ปีขึ้นไป ทั้งเด็กและผู้ใหญ่ โดยแพทย์จะประเมินความเหมาะสมก่อนทุกครั้ง

กลุ่มคนที่ต้องระวังก่อนทำการทดสอบ

• ผู้ที่มีอาการหอบหืดรุนแรงและยังควบคุมอาการได้ไม่ได้ดี
• กำลังอยู่ในช่วงตั้งครรภ์

อาการแพ้แบบไหนที่ควรเข้ารับการตรวจ?

อาการเหล่านี้อาจดูธรรมดา แต่หากเป็นซ้ำ ๆ หรือเรื้อรัง อาจเป็นสัญญาณเตือนจากร่างกายที่กำลังส่งให้รับรู้ว่าถึงเวลาต้องตรวจแล้ว

นอกจากนี้ หากมีอาการจากอาหาร เช่น คลื่นไส้ ท้องเสีย ปากหรือลิ้นบวม หลังกินอาหารบางชนิด ก็ควรเข้ารับการตรวจเพื่อหาสาเหตุที่แท้จริงเช่นกัน

ข้อดีของการเข้ารับการตรวจภูมิแพ้ผิวหนัง Skin Prick Test

• รู้ผลเร็ว ภายใน 15–20 นาที ไม่ต้องรอผลตรวจนาน
• มีความแม่นยำสูง และยังเป็นการตรวจที่ได้มาตรฐานที่แพทย์ภูมิแพ้ทั่วโลกใช้การยอมรับ
• สามารถทดสอบสารก่อภูมิแพ้ได้หลายชนิดในครั้งเดียว
• ไม่เจ็บ จะรู้สึกเหมือนถูกเกาเล็กน้อยเท่านั้น
• ปลอดภัย มีแพทย์ดูแลตลอดการตรวจ ลดความเสี่ยงได้อย่างมาก
• ช่วยให้วางแผนการรักษาได้ตรงจุด รู้ว่าควรหลีกเลี่ยงอะไร และรักษาอย่างไรให้ได้ผลดี
• คุ้มค่าระยะยาว เมื่อเทียบกับค่าใช้จ่ายในการซื้อยาแก้แพ้และรักษาอาการโดยไม่รู้สาเหตุ

ขั้นตอนการทดสอบภูมิแพ้ทางผิวหนัง

หมายเหตุ : การเตรียมตัวก่อนตรวจควรงดยาแก้แพ้ (Antihistamine) อย่างน้อย 3–7 วัน และแจ้งแพทย์ทุกครั้งหากกำลังใช้ยาอื่น ๆ อยู่

รู้ผลการทดสอบภูมิแพ้ Skin Prick Test อย่างไร?

หลังตรวจสามารถรอผลได้ในช่วงเวลา 15–20 นาที โดยแพทย์จะอ่านผลจากการสังเกตบริเวณผิวหนังที่สัมผัสกับสารทดสอบ โดยพิจารณาจาก

• ผลบวก (+) : มีรอยบวมนูนแดง (Wheal & Flare) ชัดเจน มักมีอาการคันร่วมด้วย แสดงว่าร่างกายมีปฏิกิริยากับสารนั้น
• ผลลบ (-) : ผิวหนังไม่มีปฏิกิริยาผิดปกติ แสดงว่าไม่แพ้สารนั้น
• แพทย์จะวัดขนาด Wheal เป็นมิลลิเมตร เพื่อระบุระดับความรุนแรงของการแพ้

จากนั้นแพทย์จะนำผลทดสอบมาประกอบกับประวัติอาการและการตรวจร่างกาย เพื่อวินิจฉัยและวางแผนการรักษาที่เหมาะสมในแต่ละบุคคล

ผลข้างเคียงของการทดสอบภูมิแพ้ทางผิวหนัง

โดยทั่วไปการทดสอบ Skin Prick Test ถือว่าปลอดภัยมากและมีผลข้างเคียงน้อย

• อาการที่พบบ่อย (ชั่วคราว) : รู้สึกคัน มีผื่นแดง นูนเล็กน้อยบริเวณที่ทดสอบ ส่วนใหญ่จะมีอาการดีขึ้น ภายใน 30–60 นาที และพยาบาลจะให้การพยาบาลเบื้องต้นด้วยการทาครีมลดอาการ
• อาการที่พบน้อย : บวมแดงมากขึ้นหลังตรวจ แต่มักหายได้เองหรือด้วยยาทาเฉพาะที่
• อาการรุนแรง (หายากมาก) : ปฏิกิริยาภูมิแพ้แบบรุนแรงหรือ Anaphylaxis อาจเกิดขึ้นได้น้อยมาก แต่สามารถรักษาได้ทันทีเนื่องจากทำในโรงพยาบาลที่มีอุปกรณ์พร้อม

FAQ  ตอบข้อสงสัยเกี่ยวกับการทดสอบภูมิแพ้ Skin Prick Test

Q: จำเป็นต้องตรวจเลยไหม ถ้าแค่รับประทานยาแก้แพ้ก็หายแล้ว?

ยาแก้แพ้ช่วยบรรเทาอาการได้เพียงชั่วคราว แต่ไม่ได้แก้ที่สาเหตุ หากไม่รู้ว่าแพ้อะไร ก็ไม่สามารถหลีกเลี่ยงสารนั้นได้ และอาจต้องกินยาไปตลอดชีวิต การตรวจหาสาเหตุที่แท้จริงจึงเป็นจุดเริ่มต้นสำคัญ สู่การรักษาที่ตรงจุด

Q: การตรวจเจ็บมากไหม เด็กทำได้ไหม?

เจ็บน้อยมาก รู้สึกเหมือนถูกเกาเบา ๆ ไม่มีการฉีดยาเข้าเส้นเลือด เด็กตั้งแต่อายุ 2 ปีสามารถทำได้ โดยแพทย์จะดูแลอย่างใกล้ชิดตลอดกระบวนการ

Q: ต้องงดยาอะไรบ้างก่อนตรวจ?

ควรงดยาแก้แพ้ (Antihistamine) อย่างน้อย 7 วันก่อนตรวจ ทุกชนิด โดยเฉพาะยา beta-blocker ซึ่งยานี้อาจทำให้มีความเสี่ยงต่อการรักษา กรณีเกิดปฏิกิริยาภูมิแพ้แบบรุนแรง หรือ Anaphylaxis และอาจไปลดประสิทธิภาพการทำงานของยาที่ใช้รักษาอาการภูมิแพ้

Q: ถ้าผลออกมาว่าแพ้ จะต้องหลีกเลี่ยงสิ่งนั้นตลอดชีวิตหรือเปล่า?

แพทย์จะวางแผนการรักษาที่เหมาะสม ซึ่งอาจรวมถึงการหลีกเลี่ยง การใช้ยา หรือการรักษาด้วยภูมิคุ้มกันบำบัด (Immunotherapy) ซึ่งสามารถลดความไวของร่างกายต่อสารก่อภูมิแพ้ได้ในระยะยาว

Q: Skin Prick Test กับการตรวจเลือด (Blood Test) ต่างกันอย่างไร?

Skin Prick Test รู้ผลเร็วกว่า (15–20 นาที) มีความแม่นยำสูง และสามารถทดสอบสารหลายชนิดพร้อมกัน ส่วนการตรวจเลือดจะใช้ เลือด 3-5 มล. ทราบผลประมาณ 1-2 สัปดาห์ มักทำในกรณีที่ไม่สามารถทำ Skin Prick Test ได้ เช่น จำเป็นต้องทานยาแก้แพ้ตลอดหยุดยาไม่ได้, กำลังตั้งครรภ์  หรือเป็นหอบหืดที่กำลังมีอาการเหนื่อยหอบอยู่ และควบคุมอาการยังไม่ได้

Q: ทำการตรวจแล้วจะช่วยให้ชีวิตดีขึ้นจริงไหม?

เมื่อทำการตรวจและรู้แล้วว่าตัวเองแพ้อะไร ก็จะสามารถหลีกเลี่ยงได้อย่างมีประสิทธิภาพ ลดการใช้ยา

ช่วยให้คุณภาพชีวิตดีขึ้น เช่น อาจช่วยนอนหลับได้ดีขึ้น ทำงานได้ดีขึ้น ในกรณีที่อาการภูมิแพ้เริ่มมีผลต่อการทำงาน หรือ การดำเนินชีวิตประจำวัน

Q: ราคาตรวจ Skin Prick Test แพงไหม?

ราคาการตรวจอยู่ในระดับที่คุ้มค่า เมื่อเปรียบเทียบกับค่าใช้จ่ายสะสมจากการซื้อยาแก้แพ้ ค่าแพทย์จากการรักษาอาการซ้ำ ๆ และผลกระทบต่อคุณภาพชีวิตในระยะยาว

ทดสอบภูมิแพ้ทางผิวหนัง (Skin Prick Test) ก้าวแรกสู่คุณภาพชีวิตที่ดีกว่า

การทดสอบภูมิแพ้ทางผิวหนัง (Skin Prick Test) ไม่ใช่แค่การตรวจหาสารก่อภูมิแพ้ แต่คือการลงทุนในสุขภาพของตัวคุณ หรือคนที่คุณรัก

เมื่อรู้ว่าตัวเองแพ้อะไร ก็จะสามารถ

• หลีกเลี่ยงสารก่อภูมิแพ้ได้อย่างตรงจุดและมีประสิทธิภาพ
• ลดการพึ่งพายาแก้แพ้ในชีวิตประจำวัน
• นอนหลับพักผ่อนได้ดีขึ้น ตื่นมาสดชื่น ไม่คัดจมูกหรือจาม
• ทำงาน เรียน และใช้ชีวิตได้เต็มที่โดยไม่ถูกอาการแพ้รบกวน
• รับการรักษาที่เหมาะสมกับตัวเองอย่างแท้จริง

อย่าปล่อยให้ภูมิแพ้มาลดทอนคุณภาพชีวิตอีกต่อไป แนะนำปรึกษาแพทย์ หาสาเหตุที่แท้จริงและวางแผนการรักษาที่ตรงจุด

นพ. กฤตเตโช สิริภัสสร [ว.20467]
แพทย์อายุรศาสตร์เฉพาะทางด้านโรคภูมิแพ้และภูมิคุ้มกันทางคลินิก
ศูนย์อายุรกรรม
โรงพยาบาลพญาไท 3