มะเร็งปากมดลูก เป็นมะเร็งที่พบมากในผู้หญิง เป็นความผิดปกติของเซลล์ที่เกิดขึ้นบริเวณปากมดลูกสามารถตรวจพบได้ตั้งแต่ระยะแรกที่มีความผิดปกติโดยการตรวจภายในร่วมกับการเก็บตัวอย่างเซลล์บริเวณปากมดลูกไปตรวจ มะเร็งปากมดลูกในระยะเริ่มแรกไม่มีสัญญาณ เมื่อมีอาการมักเป็นในระดับรุนแรง มะเร็งปากมดลูกส่วนใหญ่เกิดจากการติดเชื้อไวรัส เอช พี วี (Human Papilloma Virus) แม้จะมีหลายสายพันธุ์ แต่มีสายพันธุ์หลักที่ทำให้เกิดการติดเชื้อในบริเวณอวัยวะเพศของทั้งหญิงและชาย โดยเฉพาะอย่างยิ่ง HPV 16 และ 18 เป็นสาเหตุหลักของการเกิดมะเร็งปากมดลูก และผู้ที่มีความเสี่ยง คือผู้ที่มีเพศสัมพันธ์แล้วทุกคน ทั้งผู้ที่มีคู่นอนหลายคน หรือคนเดียวก็ตาม แต่ผู้ที่มีคู่นอนหลายคนมีโอกาสได้รับเชื้อเอชพีวีมากขึ้น
มะเร็งปากมดลูกในช่วงก่อนเป็นมะเร็ง ระยะเริ่มแรกจะไม่ปรากฏอาการ เมื่อมีอาการมักอยู่ในระยะรุนแรง อาการที่พบมาก ได้แก่
- มีเลือดออกทางช่องคลอด หลังจากมีเพศสัมพันธ์
- ตกขาวมีความผิดปกติ
- ประจำเดือนมาน้อย หรือมามากผิดปกติ
- เจ็บขณะมีเพศสัมพันธ์
- เลือดออกในวัยหลังหมดประจําเดือน
- อ่อนเพลีย ซีด เบื่ออาหาร น้ำหนักลด
- มีการบวม
- ปัสสาวะไม่ออก หรือไหลไม่หยุด
- ปวดท้องน้อย
หากเข้าสู่ระยะลุกลาม ผู้ป่วยอาจจะมาด้วยอาการขาบวมทั้งสองข้าง เนื่องจากท่อน้ำเหลืองอุดตัน ปวดหลัง ปัสสาวะเป็นเลือด ไตวาย หรือถ่ายอุจจาระเป็นเลือด เนื่องจากก้อนมะเร็งลุกลามไปโดนท่อปัสสาวะ หรือลำไส้
มะเร็งปากมดลูกสามารถแบ่งเป็น 4 ระยะ ดังนี้
- ระยะที่ 1 เซลล์มะเร็งจำกัดอยู่เฉพาะในบริเวณปากมดลูก
- ระยะที่ 2 เซลล์มะเร็งลุกลามไปบริเวณโดยรอบ เช่น ช่องคลอดส่วนบนเนื้อเยื่อที่อยู่ติดกับปากมดลูก
- ระยะที่ 3 เซลล์มะเร็งแพร่ไปยังเนื้อเยื่อข้างเคียง เช่น ช่องคลอดส่วนล่าง ต่อมน้ำเหลือง เนื้อเยื่อภายในอุ้งเชิงกราน
- ระยะที่ 4 เซลล์มะเร็งแพร่กระจายไปยังกระเพาะปัสสาวะ ลำไส้ หรือออกนอกอุ้งเชิงกราน รวมทั้งปอด ตับ กระดูก
การตรวจคัดกรองมะเร็งปากมดลูก
- การตรวจแปปเสมียร์ (Pap smear) แพทย์จะใช้ไม้พายเก็บเนื้อเยื่อบริเวณปากมดลูก ก่อนนำไปตรวจในห้องปฏิบัติการ เป็นวิธีที่ใช้มาเป็นเวลานาน
- ตินเพร็พ (Pap Test) พัฒนามาจากการตรวจจากวิธีแปปเสมียร์ มีประสิทธิภาพและแม่นยำมากขึ้น โดยเก็บเซลล์บริเวณปากมดลูกด้วยอุปกรณ์เฉพาะ จากนั้นใส่ลงในขวดน้ำยาตินแพร็พ ก่อนนำส่งเพื่อตรวจผลในห้องปฏิบัติการ
- การตรวจคัดกรองมะเร็งปากมดลูกแบบเจาะลึกถึงระดับ DNA ด้วย Thin Prep Plus Cervista HPV DNA Testing เป็นการตรวจหาเซลล์มะเร็งปากมดลูกร่วมกับตรวจดีเอ็นเอของเชื้อ HPV สายพันธุ์ที่ความสัมพันธ์กับการเป็นมะเร็งปากมดลูก ร่วมกับการเจาะลึกขึ้นว่ามีการติดเชื้อ HPV 16 และ HPV 18 หรือไม่ จะช่วยบอกความเสี่ยงต่อการมีรอยโรคแอบแฝง
การตรวจคัดกรองมะเร็งปากมดลูก ช่วงการตรวจที่ดีที่สุดคือ 10 วันตรงกลาง โดย 1 เดือนเราแบ่งเป็น 3 ช่วงๆ ละ 10 วัน วันแรกที่มีประจำเดือนนับเป็นวันที่ 1 และนับต่อไปวันที่ 11 หลังจากมีประจำเดือนวันแรก ถึงวันที่ 20 นั่นเอง ซึ่งค่าเบี่ยงเบนจะมีน้อย ถือเป็นช่วงที่เหมาะสมที่สุด
หากพบว่าเป็นมะเร็งต้องทำอย่างไร?
หากมะเร็งเกิดขึ้นในระยะแรก การผ่าตัดเป็นวิธีการที่ได้ผลดีเป็นอย่างมาก แต่หากเกิดขึ้นในระยะลุกลามมากแล้ว จะใช้รังสีช่วยในการฉายแสงร่วมกับการใส่แร่ หรือการผสมผสานระหว่างการผ่าตัดรังสี และการให้ยาเคมีบำบัด โดยทีมแพทย์และบุคลากรทางการแพทย์ที่เชี่ยวชาญ อาทิ
- แพทย์ผู้เชี่ยวชาญวางแนวทางที่เหมาะสมกับผู้ป่วย เพื่อให้ผลออกมาดีที่สุดและทำให้ผู้ป่วยกลับมามีคุณภาพชีวิตที่ดีดั่งเดิมมากที่สุด
- พยาบาลเฉพาะทางให้คำปรึกษาผู้ป่วยทางด้านมะเร็งสตรี เป็นผู้ที่ดูแลผู้ป่วยอย่างใกล้ชิด เข้าใจถึงความต้องการของผู้ป่วย ทั้งทางด้านร่างกายและจิตใจ เฝ้าติดตามอาการ ให้คำแนะนำ พร้อมทั้งติดตามผลอย่างต่อเนื่อง
- เภสัชกรผู้เชี่ยวชาญจัดยาที่เหมาะสมกับผู้ป่วยแต่ละท่าน ตามการพิจารณาของแพทย์ พร้อมทั้งยังติดตามผลข้างเคียงจากการใช้ยาของผู้ป่วยอย่างใกล้ชิด
- นักโภชนาการจะคอยจัดอาหารที่เหมาะสมให้กับผู้ป่วยแต่ละท่าน เพราะแต่ละท่านมีความต้องการสารอาหารเฉพาะที่ต่างกัน จึงต้องได้รับการวางแผนเรื่องอาหารที่เหมาะสม รวมถึงแนะนำการรับประทานอาหารสำหรับผู้ป่วยที่กลับไปพักฟื้นที่บ้าน เพื่อช่วยให้สุขภาพของผู้ป่วยดีขึ้นอย่างต่อเนื่อง
- นักกายภาพบำบัดจะคอยให้คำปรึกษา แนะนำผู้ป่วยหลังการผ่าตัด เพื่อฟื้นฟูให้ผู้ป่วยกลับมามีคุณภาพชีวิตที่แข็งแรงดังเดิม
แนวทางป้องกัน
- หลีกเลี่ยงการมีเพศสัมพันธ์หลายคู่นอน
- หลีกเลี่ยงการติดเชื้อโรคที่ติดต่อทางเพศสัมพันธ์ ควรใช้ถุงยางอนามัยทุกครั้ง
- เมื่อมีอาการผิดปกติ เช่น ตกขาวผิดปกติ เลือดออกหลังมีเพศสัมพันธ์ ควรมาพบแพทย์
- ผู้หญิงทุกคนที่มีเพศสัมพันธ์ ควรได้รับการตรวจคัดกรองมะเร็ง เพื่อค้นหามะเร็งปากมดลูกอย่างน้อยปีละครั้ง
