ท่อนำไข่อุดตัน (Tubal Occlusion) คือภาวะที่ท่อนำไข่ถูกปิดกั้น ทำให้ไข่และอสุจิไม่สามารถปฏิสนธิกันได้ตามธรรมชาติ สัญญาณเตือนที่พบบ่อยคือ “อาการปวดท้องน้อยเรื้อรัง, ตกขาวผิดปกติเป็น ๆ หาย ๆ” แต่ส่วนใหญ่มักไม่มีอาการแสดงจนกว่าจะตรวจพบภาวะมีบุตรยาก

ข่าวดี คือ แม้ท่อนำไข่อุดตันทั้งสองข้าง คุณยังสามารถมีลูกได้ด้วยเทคโนโลยี IVF (เด็กหลอดแก้ว) ซึ่งเป็นการปฏิสนธิภายนอกร่างกายโดยไม่ต้องใช้ท่อนำไข่

ท่อนำไข่อุดตัน คืออะไร?

ท่อนำไข่ (Fallopian Tubes) คือ เส้นทางเชื่อมต่อระหว่างรังไข่และมดลูก หากเส้นทางนี้ถูกปิดกั้นไม่ว่าจะจากพังผืด การอักเสบ หรือการติดเชื้อ จะทำให้เกิดภาวะมีบุตรยากทันที

สาเหตุที่พบบ่อย

การติดเชื้อในอุ้งเชิงกราน (PID) มักเกิดจากโรคติดต่อทางเพศสัมพันธ์ เช่น หนองใน
เยื่อบุโพรงมดลูกเจริญผิดที่ ทำให้เกิดพังผืด (Adhesion) มาเกาะรัดท่อนำไข่
ประวัติการผ่าตัด การผ่าตัดในช่องท้องที่อาจทำให้เกิดพังผืดตามมา
การตั้งครรภ์นอกมดลูก เคยมีประวัติท้องที่ท่อนำไข่มาก่อน

อาการและสัญญาณเตือน เราจะรู้ได้อย่างไร?

คนส่วนใหญ่มักเข้าใจผิดว่าท่อนำไข่อุดตันจะทำให้ประจำเดือนผิดปกติ แต่ในความเป็นจริง “คุณอาจไม่มีอาการเลย” จนกว่าจะปล่อยท้องแล้วไม่ติดเกิน 1 ปี อย่างไรก็ตาม ให้สังเกตสัญญาณเหล่านี้

ปวดหน่วงท้องน้อยเป็นประจำ (โดยเฉพาะช่วงมีประจำเดือนหรือไข่ตก)
มีตกขาวผิดปกติเรื้อรัง (อาจบ่งบอกถึงการติดเชื้อสะสม)
อาการปวดขณะมีเพศสัมพันธ์ ในบางรายที่มีพังผืดดึงรั้ง

การวินิจฉัยทางการแพทย์

HSG (ฉีดสีดูท่อนำไข่) วิธีมาตรฐานที่นิยมที่สุด เป็นการฉีดสารทึบแสงแล้วเอกซเรย์ดูการไหลของสี
Ultrasound (HyCoSy) การใช้คลื่นความถี่สูงควบคู่กับการฉีดน้ำเกลือ/ฟองอากาศ
ส่องกล้อง (Laparoscopy) เป็นทั้งการวินิจฉัยและรักษา (Gold Standard) โดยการเจาะรูเล็ก ๆ ที่หน้าท้องเพื่อดูความผิดปกติได้โดยตรง

แนวทางการรักษาและทางเลือกสำหรับคนอยากมีลูก

กรณีที่ตรวจพบ	แนวทางการรักษา	โอกาสสำเร็จ
อุดตัน 1 ข้าง	สามารถทำ IUI (ฉีดเชื้อ) โดยกระตุ้นไข่ฝั่งที่ใช้การได้	ปานกลาง
อุดตัน 2 ข้าง	แนะนำทำ IVF/ICSI (เด็กหลอดแก้ว)	สูงสุด
มีน้ำขังในท่อนำไข่	อาจต้องผ่าตัดปิดหรือตัดท่อนำไข่ก่อนย้ายตัวอ่อน	ช่วยเพิ่มอัตราการฝังตัว

คำแนะนำจากผู้ชำนาญการ: “การทำ IVF ข้ามขั้นตอนของท่อนำไข่ไปเลย จึงเป็นวิธีที่มีประสิทธิภาพที่สุดสำหรับผู้ที่มีปัญหานี้อย่างรุนแรง”

คำถามที่พบบ่อยเกี่ยวกับท่อนำไข่อุดตัน

Q: ท่อนำไข่อุดตันรักษาให้หายขาดได้ไหม?

A: หากเกิดจากพังผืด การผ่าตัดส่องกล้องช่วยเลาะพังผืดได้ แต่อาจกลับมาเป็นซ้ำได้อีก

Q: กินยาสมุนไพรช่วยแก้ท่อนำไข่อุดตันได้จริงหรือไม่?

A: ปัจจุบันยังไม่มีหลักฐานทางการแพทย์ยืนยันว่ายาสมุนไพรสามารถทะลวงการอุดตันเชิงกายภาพได้ ควรปรึกษาแพทย์เฉพาะทางเพื่อไม่ให้เสียเวลาในช่วงอายุที่ยังมีคุณภาพไข่ดี

Q: ท่อนำไข่อุดตัน 1 ข้าง มีลูกเองได้ไหม?

A: มีได้ครับ หากไข่ตกในข้างที่ท่อนำไข่ปกติและอสุจิแข็งแรง แต่โอกาสจะลดลงเมื่อเทียบกับคนปกติ

ท่อนำไข่อุดตัน มีลูกได้ไหม? เช็กสัญญาณเตือนและวิธีรักษา