ลิ้นหัวใจรั่ว คืออะไร ?

หัวใจของเรามีลิ้นหัวใจ 4 ตำแหน่ง ทำหน้าที่ควบคุมการไหลของเลือดให้เป็นทิศทางเดียว ไม่ให้ไหลย้อนกลับ

ลิ้นหัวใจรั่ว (Heart Valve Regurgitation) คือ ภาวะที่ลิ้นหัวใจปิดไม่สนิท ทำให้เลือดบางส่วนไหลย้อนกลับ ส่งผลให้หัวใจต้องทำงานหนักขึ้นเพื่อสูบฉีดเลือดให้เพียงพอต่อร่างกาย

ลิ้นที่พบบ่อยว่ารั่ว ได้แก่

ลิ้นไมตรัล (Mitral Valve Regurgitation)
ลิ้นเอออร์ติก (Aortic Regurgitation)

หากปล่อยไว้นานโดยไม่ติดตาม อาจทำให้หัวใจขยายตัว กล้ามเนื้อหัวใจอ่อนแรง และนำไปสู่ภาวะหัวใจล้มเหลวได้

สาเหตุของโรคลิ้นหัวใจรั่ว

ลิ้นหัวใจรั่วอาจเกิดได้จากหลายปัจจัย เช่น

ความเสื่อมตามอายุ
โรคความดันโลหิตสูง
ภาวะกล้ามเนื้อหัวใจอ่อนแรง
โรคไข้รูมาติกในอดีต
การติดเชื้อที่ลิ้นหัวใจ
ภาวะหัวใจขาดเลือด
ความผิดปกติแต่กำเนิด

ในบางรายอาจไม่มีสาเหตุชัดเจน และพบจากการตรวจสุขภาพประจำปี

อาการลิ้นหัวใจรั่ว ระยะแรก

ในระยะแรก ผู้ป่วยจำนวนมากอาจไม่มีอาการ เมื่อระดับความรุนแรงเพิ่มขึ้น อาจมีอาการดังนี้

เหนื่อยง่ายผิดปกติ
ใจสั่น
แน่นหน้าอก
หายใจไม่สะดวกเมื่อนอนราบ
ขาบวม เท้าบวม
เหนื่อยมากขึ้นเมื่อออกแรง

หากมีอาการเหล่านี้ ควรปรึกษาแพทย์เพื่อประเมินการทำงานของหัวใจ

ลิ้นหัวใจรั่ว อันตรายไหม ?

ความอันตรายขึ้นอยู่กับ “ระดับความรุนแรง”

▪ รั่วระดับเล็กน้อย

มักยังไม่ส่งผลต่อการทำงานของหัวใจ
ติดตามอาการและตรวจหัวใจเป็นระยะ

▪ รั่วระดับปานกลางถึงรุนแรง

หัวใจทำงานหนักขึ้น
เสี่ยงหัวใจโต
เสี่ยงหัวใจล้มเหลว
เสี่ยงหัวใจเต้นผิดจังหวะ

การตรวจพบและติดตามอย่างเหมาะสมสามารถลดภาวะแทรกซ้อนระยะยาวได้อย่างมาก

ลิ้นหัวใจรั่ว รักษาหายไหม ?

คำตอบขึ้นอยู่กับระดับความรุนแรงและสาเหตุ

ระดับเล็กน้อย → อาจยังไม่ต้องรักษา เพียงติดตามอาการ
ระดับปานกลาง → ใช้ยาควบคุมอาการ ลดภาระการทำงานของหัวใจ
ระดับรุนแรง → อาจต้องพิจารณา “ซ่อมลิ้นหัวใจ” หรือ “เปลี่ยนลิ้นหัวใจ”

แพทย์จะประเมินจากอาการ ผลตรวจ Echocardiogram และสุขภาพโดยรวมของผู้ป่วย

แนวทางรักษาเมื่อจำเป็นต้องผ่าตัด

ในกรณีที่ลิ้นหัวใจรั่วรุนแรงและเริ่มมีผลต่อการทำงานของหัวใจ อาจพิจารณา

1) ซ่อมลิ้นหัวใจ (Valve Repair)
เป็นการแก้ไขลิ้นเดิมให้กลับมาทำงานได้ดีขึ้น เหมาะกับบางกรณี โดยเฉพาะลิ้นไมตรัล

2) เปลี่ยนลิ้นหัวใจ (Valve Replacement)
ใช้ลิ้นหัวใจเทียมทดแทนลิ้นเดิม มีทั้งชนิดชีวภาพและชนิดโลหะ

แนวทางใดเหมาะสม ขึ้นอยู่กับอายุ สภาพร่างกาย และระดับความรุนแรงของโรค

วิธีรักษาลิ้นหัวใจรั่วโดยไม่ต้องผ่าตัด

ในกรณีที่ยังไม่รุนแรง แพทย์อาจแนะนำ

ควบคุมความดันโลหิต
รับประทานยาลดภาระหัวใจ
ควบคุมโรคร่วม เช่น เบาหวาน ไขมัน
หลีกเลี่ยงกิจกรรมที่ใช้แรงมากเกินไป
ตรวจติดตามหัวใจสม่ำเสมอ

การติดตามอย่างใกล้ชิดสำคัญมาก เพราะโรคอาจค่อย ๆ รุนแรงขึ้นโดยไม่มีอาการชัดเจน

ควรตรวจลิ้นหัวใจเมื่อไหร่ ?

ควรตรวจหัวใจหากมีอาการต่อไปนี้

เหนื่อยง่ายผิดปกติ
ใจสั่นเรื้อรัง
แน่นหน้าอก
ขาบวม
มีประวัติไข้รูมาติก
แพทย์ฟังแล้วพบเสียงฟู่ของหัวใจ

การตรวจคลื่นเสียงสะท้อนหัวใจ (Echocardiogram) ใช้เวลาประมาณ 20–40 นาที ไม่เจ็บ และเป็นมาตรฐานในการวินิจฉัยโรคลิ้นหัวใจ

ลิ้นหัวใจรั่วไม่ควรมองข้าม

ลิ้นหัวใจรั่วอาจไม่มีอาการในระยะแรก แต่หากรุนแรงอาจนำไปสู่ภาวะหัวใจล้มเหลวได้ การตรวจพบเร็วและติดตามโดยแพทย์เฉพาะทางโรคหัวใจและหลอดเลือด จะช่วยให้วางแผนรักษาได้อย่างเหมาะสม ลดความเสี่ยงในระยะยาว และเพิ่มคุณภาพชีวิตของผู้ป่วย

หากมีอาการเหนื่อยง่าย ใจสั่น แน่นหน้าอก หรือสงสัยว่ามีความผิดปกติของหัวใจ ควรเข้ารับคำปรึกษาจากแพทย์เฉพาะทางที่ศูนย์หัวใจ เพื่อประเมินและวางแผนการรักษาอย่างเหมาะสมตั้งแต่ระยะเริ่มต้น

คำถามที่พบบ่อย

Q: ลิ้นหัวใจรั่วระดับเล็กน้อย ต้องงดออกกำลังกายไหม ?
A : โดยทั่วไปสามารถออกกำลังกายได้ แต่ควรหลีกเลี่ยงกิจกรรมที่ใช้แรงหนักมาก และควรปรึกษาแพทย์ก่อนเริ่มโปรแกรมออกกำลังกายใหม่

Q: ลิ้นหัวใจรั่วกับลิ้นหัวใจตีบต่างกันอย่างไร ?
A : ลิ้นหัวใจรั่วคือการปิดไม่สนิท ทำให้เลือดไหลย้อนกลับ ลิ้นหัวใจตีบคือการเปิดได้ไม่เต็มที่ ทำให้เลือดไหลผ่านยาก ทั้งสองภาวะอยู่ในกลุ่มโรคลิ้นหัวใจ แต่แนวทางรักษาแตกต่างกัน

Q : ลิ้นหัวใจรั่วสามารถปล่อยไว้โดยไม่รักษาได้หรือไม่ ?
A : หากรั่วระดับเล็กน้อยอาจติดตามอาการได้ แต่หากรั่วระดับปานกลางถึงรุนแรง การปล่อยไว้โดยไม่รักษาอาจนำไปสู่ภาวะหัวใจล้มเหลว

Q : ค่าใช้จ่ายผ่าตัดลิ้นหัวใจประมาณเท่าไร ?
A : ค่าใช้จ่ายขึ้นอยู่กับชนิดการผ่าตัดและชนิดลิ้นหัวใจที่ใช้ ควรประเมินเป็นรายบุคคลโดยแพทย์และโรงพยาบาล

ลิ้นหัวใจรั่ว คืออะไร อันตรายไหม ?