เป็นเด็กก็หนังตาตกได้เหรอ?
ภาวะหนังตาตก (Ptosis or drooping eye lid) สามารถพบได้ทั้งในเด็กและผู้ใหญ่มีสาเหตุต่างกัน และผลกระทบก็ต่างกัน
เนื่องจากในเด็กนั้น ในช่วงอายุแรกเกิดถึง 7-9 ปี เป็นวัยที่มีการพัฒนาการของการมองเห็น หากหนังตาตกนั้นมากจนบดบังการมองเห็น ทำให้การพัฒนาการการมองเห็นลดลง ก็เป็นเหตุให้เกิดภาวะสายตาขี้เกียจตามมาได้ในที่สุด ตรงนี้เองที่เป็นจุดสำคัญที่มีความแตกต่างระหว่างหนักตาตกในเด็ก เมื่อเทียบกับหนังตาตกในผู้ใหญ่
สาเหตุที่พบบ่อย
- ความผิดปกติในการสร้างชั้นหนังตาตั้งแต่แรกเกิด (Congenital ptosis) เป็นกลุ่มที่พบมากที่สุด สามารถเป็น 1หรือ 2 ข้างก็ได้ ในกลุ่มนี้นอกจากหนังตาตกแล้วจะไม่มีชั้นของหนังตา หรือไม่มีตา2ชั้นนั่นเอง
- ความผิดปกติของสารสื่อประสาท (Myasthenia gravis) ลักษณะของหนังตาตกในกลุ่มนี้จะเปลี่ยนแปลงไปตามเวลา หากได้พักผ่อน เช่น หนังตามักตกในช่วงบ่ายหลังจากที่เด็กได้ใช้ตาเป็นเวลานาน และเมื่อได้นอนหลับตาพักผ่อนตื่นมาหนังตาตกก็จะดีขึ้น
- หนังตาตกเนื่องจากเส้นประสาทคู่ที่ 3 ผิดปกติ (Oculomotor nerve palsy) พบได้ไม่บ่อยในเด็ก มักมีความผิดปกติของการเคลื่อนไหวของกล้ามเนื้อลูกตาหรือตาเขร่วมด้วย และอาจมีความผิดปกติของระบบประสาทตำแหน่งอื่นด้วยเช่นกัน
- หนังตาตกเนื่องจากเส้นประสาทที่ควบคุมผิดตำแหน่ง (Aberrant Jaw-winking ptosis) ในกลุ่มนี้มักมีการเคลื่อนไหวที่ผิดปกติของกล้ามเนื้อที่เกี่ยวข้องด้วย เช่น หนังตาตกจะดีขึ้นเวลาที่เด็กดูดนม ซึ่งเป็นภาวะที่พบไม่บ่อย
อาการแสดง
นอกจากการที่มีหนังตาตกให้เห็นแล้ว บางรายโดยเฉพาะหนังตาตก 2 ข้างจะมีอาการแหงนหน้ามอง (Chin up position) เพื่อให้ตากลอกลงล่างให้หลบพ้นหนังตาตกเพื่อให้สามารถมองเห็น บางกรณีหนังตาที่ตกลงมาจะไปกดที่กระจกตาดำทำให้เกิดภาวะสายตาเอียงได้เช่นกัน และนอกจากนั้นยังมีผลต่อบุคลิกภาพทำให้เหมือนเด็กง่วงนอนอยู่ตลอดเวลา
การรักษา
ขั้นตอนแรกต้องแยกสาเหตุหนังตาตกแต่ละประเด็นก่อน โดยเฉพาะหนังตาตกที่เกิดจากสารสื่อประสาทผิดปกติ (Myasthenia gravis) เนื่องจากเป็นหนังตาตกที่ส่วนใหญ่ใช้ยารับประทานก็สามารถควบคุมได้ จากนั้นจะดูผลกระทบของหนังตาตก ดังที่กล่าวไปแล้วคือภาวะสายตาขี้เกียจ และสายตาเอียง หากพบก็ต้องทำการรักษาควบคู่กันไป ได้แก่การใส่แว่นสายตา การปิดตาดีเพื่อกระตุ้นตาข้างที่มีสายตาขี้เกียจ จากนั้นก็เป็นการผ่าตัดยกหนังตาขึ้นซึ่งก็มีหลายเทคนิคในการผ่าตัด ขึ้นกับความรุนแรงของหนังตาตก และอายุของเด็ก
อายุที่เหมาะสมในการผ่าตัด สามารถผ่าตัดได้ตั้งแต่เด็กอายุ 4 ปีขึ้นไป และการผ่าตัดสามารถทำซ้ำได้หากมีหนังตาตกเพิ่มเติมในอนาคต
นพ. วรากร เทียมทัด
จักษุแพทย์ ศูนย์ตา
โรงพยาบาลพญาไท 2
