ภาษา มีความสำคัญต่อการเรียนรู้ของเด็กเป็นอย่างมาก เนื่องจากเด็กจำเป็นจะต้องเรียนรู้ภาษา เพื่อใช้ในการสื่อความหมาย การคิด จินตนาการ การแสดงออกและการปรับตัวเข้ากับสิ่งแวดล้อม ซึ่งเด็กจะต้องมีความพร้อมทางภาษาเพื่อให้เด็กมีพัฒนาการพร้อมในทุกๆด้าน และสามารถใช้ เป็นเครื่องมือในการเรียนรู้สิ่งต่างๆได้อย่างเหมาะสมต่อไป
ประเภทของเด็กที่มีพัฒนาการภาษาและการพูดล่าช้ากว่าวัย
- เด็กประสาทหูพิการ – เด็กที่มีความบกพร่องทางการได้ยิน คือ มีระดับการได้ยินมากกว่า 25 เดซิเบล ทำให้ไม่สามารถเรียนรู้ภาษาและการพูด จากการได้ยินเสียงและคำพูดในสิ่งแวดล้อมได้
- เด็กสมองถูกทำลาย – คือ เด็กที่มีความผิดปกติของสมอง จะขึ้นอยู่กับพยาธิสภาพและขนาดของรอยโรค เช่น เด็กบางรายจะมีความผิดปกติทางประสาทที่ควบคุมการเคลื่อนไหว
- เด็กออทิสติก – เด็กออทิสติกเป็นผู้ที่มีความบกพร่องในการเข้าสังคม มีปัญหาในการสื่อความหมาย มีปัญหาพฤติกรรม และมีความเข้าใจที่ต่างจากเด็กทั่วไป ความผิดปกตินี้จะเกิดก่อนอายุประมาณ 30 เดือน หรือเกิดร่วมกับความบกพร่องอีกหลายอย่าง คือมีปัญหาด้านการปรับตัวเข้าสังคม มีปัญหาในการตอบสนองต่อสิ่งเร้าทางการได้ยิน การมองเห็น การสัมผัส การได้กลิ่น หรือการรับรส ซึ่งอาจจะมีความรู้สึกไวเกินไปหรือช้าเกินไป
- เด็กปัญญาอ่อน – คือ ผู้มีระดับเชาว์ปัญญาต่ำกว่า 70 และมีปัญญาอื่นร่วมด้วยอย่างน้อยอีก 2 ด้าน เช่น ปัญหาการสื่อความหมาย การดูแลตัวเอง การเข้าสังคม การอยู่ในบ้านตามลำพัง การดูแลสุขภาพ การศึกษาและการดูแลความปลอดภัยของตนเอง เป็นต้น ปัญหาเหล่านี้ต้องเกิดก่อนอายุ 18 ปี
- เด็กขาดการกระตุ้นทางการพูดอย่างเหมาะสม – เด็กที่อยู่ในสิ่งแวดล้อมที่เหมาะสมต่อการพัฒนาภาษา เช่น เด็กได้รับการปกป้องจากครอบครัวมากเกินไป เด็กอาจจะมีความเข้าใจภาษาดี มีท่าทีเข้าใจคำศัพท์ของผู้อื่น แต่ไม่ยอมพูดหรือพูดน้อย เนื่องจากมีคนใกล้ชิดที่รู้ใจตอบสนองให้ทุกอย่างตามต้องการ ทำให้เด็กไม่พยายามพูดสื่อความหมาย
เด็กที่มีปัญหาเริ่มพูดช้ากว่าวัย ควรได้รับการวินิจฉัยจากผู้เชี่ยวชาญสาขาต่างๆตามความเหมาะสม วิธีการแก้ไขเรื่องการพูด เน้นในเรื่องการส่งเสริมพัฒนาการทางการพูดให้เร็วที่สุด โดยใช้หลักการเรียนรู้และพัฒนาการทางการพูดของเด็กปกติ ฝึกให้เด็กเรียนรู้ภาษาตั้งแต่อายุยังน้อย ดังนั้นถ้าเด็กได้รับการตรวจวินิจฉัยได้เร็วเท่าไร ก็จะทำให้เริ่มการสอนสร้างเสริมการพัฒนาการทางภาษาและการพูดได้เร็วขึ้นเท่านั้น
