“อาเจียนเป็นเลือด” หรือ “อุจจาระเป็นเลือด” เลือดเป็นสัญญาณสำคัญที่ร่างกายกำลังเตือนถึงความผิดปกติที่เกิดขึ้นภายในทางเดินอาหาร ซึ่งอาจเกี่ยวข้องกับโรคร้ายแรงต่างๆ ที่จำเป็นต้องได้รับการตรวจวินิจฉัยและรักษาอย่างแม่นยำและทันท่วงที หากคุณหรือคนใกล้ตัวมีอาการดังกล่าว ควรรีบพบแพทย์ทันที
อาการอาเจียนเป็นเลือด เกิดจากสาเหตุอะไรบ้าง
อาการอาเจียนเป็นเลือด หรือที่เรียกว่า Hematemesis มักเกิดจากสาเหตุดังต่อไปนี้
- หลอดอาหารอักเสบ (esophagitis) มักเกิดจากภาวะกรดไหลย้อนที่รุนแรงทำให้เกิดการอักเสบของหลอดอาหารจนเกิดภาวะเลือดออกได้
- แผลในกระเพาะอาหาร (Gastric Ulcer) แผลจะทำให้เกิดการบาดเจ็บของเยื่อบุกระเพาะอาหารจนทำให้มีเลือดออก ส่งผลให้เกิดอาการอาเจียนเป็นเลือด
- เส้นเลือดโป่งพองในหลอดอาหาร (Esophageal Varices) พบได้ในผู้ป่วยโรคตับแข็ง หรือผู้ที่มีประวัติการดื่มแอลกอฮอล์ปริมาณมาก
- โรคมะเร็งทางเดินอาหารส่วนต้น เช่น มะเร็งกระเพาะอาหาร มะเร็งหลอดอาหาร ที่มีการลุกลามและเกิดแผลขนาดใหญ่
อุจจาระเป็นเลือด บ่งบอกถึงโรคอะไร
อาการอุจจาระเป็นเลือด หรือ Bloody Stool ซึ่งสังเกตได้จากสีของอุจจาระที่เปลี่ยนไปเป็นสีดำเหมือนยางมะตอย ซึ่งเกิดจากภาวะเลือดออกจากทางเดินอาหารส่วนต้นและส่วนกลาง เช่น กระเพาะอาหาร ลำไส้เล็ก และลำไส้ใหญ่ด้านขวา หรืออุจจาระเป็นสีเลือดแดงคล้ำหรือแดงสด ซึ่งมักเกิดจากเลือดออกจากทางเดินอาหารปริมาณมาก หรือเลือดออกจากทาง้ดินอาหารส่วนปลาย เช่น ลำไส้ใหญ่ส่วนปลาย บริเวณไส้ตรง หรือรูทวารหนัก
ภาวะถ่ายอุจจาาะเป็นเลือดสดเกิดได้จากหลายสาเหตุ ได้แก่
- ริดสีดวงทวาร (Hemorrhoids) เป็นสาเหตุที่พบบ่อยที่สุด มักมีเลือดสดๆ ปนออกมากับอุจจาระ
- แผลที่รูทวารหนัก (anal fissure) เกิดจากการที่อุจจาระแข็งไปบาดโดนรูทวารหนักทำให้เกิดแผลมีเลือดออก
- โรคลำไส้อักเสบ (Inflammatory Bowel Disease: IBD) เช่น โรคโครห์น (Crohn’s Disease) หรือโรคลำไส้ใหญ่อักเสบเป็นแผลเรื้อรัง (Ulcerative Colitis)
- มะเร็งลำไส้ใหญ่และทวารหนัก (Colorectal Cancer) อาจมีเลือดสดหรือสีดำคล้ำปนออกมากับอุจจาระ โดยเฉพาะผู้สูงอายุหรือผู้มีประวัติครอบครัวเป็นโรคนี้
เมื่อคุณสังเกตเห็นว่ามีภาวะอาเจียนเป็นเลือดหรือถ่ายอุจจาระเป็นเลือด คุณต้องไปพบแพทย์ เพื่อรับการตรวจสาเหตุและรักษาอย่างรวดเร็ว โดยเฉพาะเมื่อคุณมีอาการอาเจียนเป็นเลือดหรือถ่ายอุจจาระเป็นเลือดร่วมกับอาการต่อไปนี้ คุณต้องรีบไปพบแพทย์อย่างเร่งด่วน
- มีเลือดออกปริมาณมากจนทำให้หน้ามืด เป็นลม
- หัวใจเต้นเร็ว เหงื่อออก มือเท้าเย็น
- มีอาการปวดท้องอย่างรุนแรง
- น้ำหนักตัวลดลงอย่างรวดเร็วโดยไม่มีสาเหตุ
วิธีการวินิจฉัยอาการอาเจียนเป็นเลือด อุจจาระเป็นเลือด
แพทย์จะทำการตรวจเพิ่มเติมเพื่อวินิจฉัยโรคอย่างละเอียด ดังนี้
- การส่องกล้องทางเดินอาหารส่วนต้น (Gastroscopy) เพื่อตรวจดูแผลในกระเพาะอาหาร หลอดอาหาร และลำไส้เล็กส่วนต้น
- การส่องกล้องลำไส้ใหญ่ (Colonoscopy) เพื่อตรวจหาความผิดปกติในลำไส้ใหญ่และทวารหนัก
- การตรวจเลือดและตรวจอุจจาระ เพื่อหาความผิดปกติของระบบย่อยอาหารและการติดเชื้อ
แนวทางการรักษาอาการอาเจียนเป็นเลือดและอุจจาระเป็นเลือด
แนวทางการรักษาจะขึ้นอยู่กับสาเหตุและความรุนแรงของอาการ โดยอาจรวมถึง
- การรักษาด้วยยา เช่น ยาลดกรด ยาต้านการอักเสบ
- การรักษาด้วยวิธีการส่องกล้อง เช่น การหยุดเลือดผ่านกล้อง (Endoscopic Hemostasis)
- การผ่าตัด หากพบว่ามีสาเหตุจากเนื้องอกหรือมะเร็ง
วิธีป้องกันอาการอาเจียนเป็นเลือด อุจจาระเป็นเลือด
- หลีกเลี่ยงการรับประทานอาหารเผ็ดจัด หรืออาหารที่กระตุ้นให้เกิดกรดในกระเพาะอาหารมากเกินไป
- หลีกเลี่ยงยาแก้ปวดบางชนิดที่มีผลระคายเคืองกระเพาะอาหารและลำไส้
- ลดการบริโภคเครื่องดื่มแอลกอฮอล์
- รับประทานอาหารที่มีกากใยสูงเพื่อป้องกันอาการท้องผูก
- ตรวจสุขภาพอย่างสม่ำเสมอเพื่อป้องกันการเกิดโรคร้ายแรงในทางเดินอาหาร
อย่ารอจนสายเกินไป! อาการอาเจียนเป็นเลือด หรือ อุจจาระเป็นเลือด เพราะอาจเป็นสัญญาณเตือนของโรคร้ายแรงที่ต้องได้รับการวินิจฉัย และรักษาโดยเร็วที่สุด เพื่อป้องกันภาวะแทรกซ้อนที่อันตรายถึงชีวิต หากคุณหรือคนใกล้ตัวมีอาการเหล่านี้ ขอแนะนำให้รีบเข้ารับการตรวจประเมิน และเข้ารับการปรึกษาจากแพทย์เฉพาะทางเพื่อการดูแลสุขภาพระบบทางเดินอาหารอย่างครบวงจร ตั้งแต่การวินิจฉัยที่แม่นยำ ไปจนถึงการวางแผนการรักษาที่ตรงจุด
ที่ศูนย์ความเป็นเลิศด้านการส่องกล้องระบบทางเดินอาหารและตับ โรงพยาบาลพญาไท 2 ‘ Advanced Gastrointestinal Endoscopy and Liver Diseases Center : The Heart of Digestive Wellness’ หัวใจแห่งสุขภาพระบบทางเดินอาหารและตับ เรามีทีมแพทย์เฉพาะทาง พร้อมด้วยเทคโนโลยีทางการแพทย์ที่ทันสมัย อุปกรณ์ส่องกล้อง และอุปกรณ์ห้ามเลือดที่ได้มาตรฐานจากประเทศญี่ปุ่น ซึ่งจะช่วยวินิจฉัยสาเหตุได้อย่างแม่นยำ และวางแผนการรักษาอย่างเหมาะสม เพื่อความปลอดภัยสูงสุดของผู้ป่วยทุกคน ตามมาตรฐานสถานพยาบาลผ่านการรับรอง HA และ JCI
นพ.โชติ เหลืองช่อสิริ
ผู้อำนวยการศูนย์ความเป็นเลิศด้านการส่องกล้อง
ระบบทางเดินอาหารและตับ รพ.พญาไท 2
