ภาวะหยุดหายใจขณะหลับ (Obstructive Sleep Apnea: OSA) คือภาวะที่ทางเดินหายใจส่วนบนถูกอุดกั้นซ้ำ ๆ ขณะหลับ ทำให้หยุดหายใจชั่วคราวมากกว่า 5 ครั้งต่อชั่วโมง ส่งผลต่อคุณภาพการนอน สมอง หัวใจ และสุขภาพโดยรวม อาการที่พบบ่อย ได้แก่ นอนกรนเสียงดัง ง่วงกลางวัน และตื่นมาแล้วไม่สดชื่น แม้จะนอนนานเพียงพอ การวินิจฉัยทำได้โดยการตรวจ Sleep Test และมีทางเลือกในการรักษาหลายวิธี รวมถึงการใช้เครื่อง CPAP
ภาวะหยุดหายใจขณะหลับ (OSA) คืออะไร? ทำไมถึงอันตรายกว่าที่คิด
ขณะที่เราหลับ กล้ามเนื้อในลำคอ และทางเดินหายใจจะผ่อนคลายตัวลงตามธรรมชาติ ในผู้ที่มีภาวะหยุดหายใจขณะหลับ (OSA) กล้ามเนื้อเหล่านี้ผ่อนคลายมากเกินไปจนทางเดินหายใจแคบลงหรือปิดกั้นสนิท ทำให้ออกซิเจนในเลือดลดลง สมองจึงต้องสั่งให้ร่างกายตื่นขึ้นมาเปิดทางเดินหายใจ กระบวนการนี้เกิดซ้ำ ๆ ตลอดคืน บางรายมากกว่า 30 ครั้งต่อชั่วโมงโดยไม่รู้สึกตัวว่าตื่น
หลายคนคิดว่านอนกรนเป็นเรื่องปกติ ไม่ได้เป็นอันตราย แต่ในทางการแพทย์ เสียงกรนคือสัญญาณว่าทางเดินหายใจกำลังถูกอุดกั้น และในกรณีที่รุนแรง ร่างกายหยุด หายใจซ้ำ ๆ ตลอดคืนโดยไม่รู้ตัว ความเสียหายที่สะสมต่อหัวใจและสมองเป็นสิ่งที่มองไม่เห็น แต่เกิดขึ้นจริงทุกคืน
พญ. เพชรรัตน์ แสงทอง แพทย์เฉพาะทางด้านหู คอ จมูก และเวชศาสตร์การนอนหลับ
อาการของภาวะหยุดหายใจขณะหลับ
อาการของภาวะหยุดหายใจขณะหลับ (OSA) แบ่งออกได้เป็น 2 กลุ่ม คือ อาการที่เกิดขณะหลับ ซึ่งมักสังเกตเห็นได้โดยคู่นอนหรือผู้ที่นอนอยู่ใกล้ ๆ และอาการที่เกิดในเวลากลางวัน ซึ่งผู้ป่วยมักเข้าใจผิดว่าเป็นผลจากความเครียดหรือการทำงานหนัก
| อาการขณะหลับ (กลางคืน) | อาการในเวลากลางวัน |
| นอนกรนเสียงดังสม่ำเสมอ | ง่วงนอนมากผิดปกติ แม้นอนนานเพียงพอ |
| หยุดหายใจเป็นช่วง ๆ (คู่นอนสังเกตเห็น) | ตื่นตัวยาก ไม่มีสมาธิในการทำงาน |
| สะดุ้งตื่นพร้อมเสียงสำลักหรือหายใจแรง | ปวดศีรษะตอนเช้า โดยเฉพาะบริเวณขมับ |
| ตื่นบ่อยกลางดึก ปัสสาวะบ่อยตอนกลางคืน | อารมณ์แปรปรวน หงุดหงิดง่าย ซึมเศร้า |
| นอนกระสับกระส่าย พลิกตัวบ่อย | ความจำและการตัดสินใจแย่ลง |
| ปากแห้ง เจ็บคอเมื่อตื่นนอน | หลับในขณะขับรถหรืออยู่นิ่ง ๆ |
สัญญาณที่ควรพบแพทย์
- คู่นอนสังเกตเห็นว่าคุณหยุดหายใจขณะหลับ
- รู้สึกง่วงจนเคยหลับในขณะขับรถหรือทำงาน
- ตื่นมาแล้วรู้สึกหัวใจเต้นแรงหรือผิดปกติ
- มีความดันโลหิตสูงที่ควบคุมด้วยยาได้ยาก
สาเหตุและปัจจัยเสี่ยงของภาวะหยุดหายใจขณะหลับ (OSA)
ภาวะหยุดหายใจขณะหลับ OSA ไม่ได้เกิดจากสาเหตุเดียว แต่เป็นผลรวมของหลายปัจจัยทั้งทางกายภาพและพฤติกรรม ซึ่งแพทย์จะประเมินแบบองค์รวมเพื่อออกแบบแผนการรักษาที่เหมาะสมที่สุด
ปัจจัยทางกายภาพ
- โครงสร้างทางเดินหายใจที่แคบ เช่น ต่อมทอนซิลโต ลิ้นไก่ยาว หรือขากรรไกรเล็ก
- น้ำหนักเกินหรือโรคอ้วน ไขมันสะสมรอบลำคอทำให้ทางเดินหายใจแคบลง
- เส้นรอบคอใหญ่กว่า 40 ซม. (ผู้หญิง) หรือ 43 ซม. (ผู้ชาย)
- ความผิดปกติของช่องจมูก เช่น ผนังกั้นจมูกคด หรือเยื่อจมูกอักเสบเรื้อรัง
- อายุมากขึ้น กล้ามเนื้อทางเดินหายใจเสื่อมตามอายุ
- เพศชาย มีความเสี่ยงสูงกว่าผู้หญิง 2–3 เท่า แต่ผู้หญิงวัยหมดประจำเดือนความเสี่ยงเพิ่มขึ้นชัดเจน
ปัจจัยจากพฤติกรรมและโรคร่วม
- การดื่มแอลกอฮอล์ก่อนนอน ทำให้กล้ามเนื้อคอผ่อนคลายมากขึ้น
- การใช้ยานอนหลับหรือยาคลายกล้ามเนื้อ
- การสูบบุหรี่ ทำให้เยื่อบุทางเดินหายใจอักเสบและบวม
- โรคต่อมไทรอยด์ทำงานน้อย ความดันโลหิตสูง เบาหวาน
- กรดไหลย้อน ทำให้เยื่อบุทางเดินหายใจระคายเคือง
ระดับความรุนแรงของ ภาวะหยุดหายใจขณะหลับ (OSA)
ความรุนแรงของ OSA วัดจาก Apnea-Hypopnea Index (AHI) คือจำนวนครั้งที่หยุดหายใจหรือหายใจตื้นเกินกว่า 10 วินาที ต่อชั่วโมงการนอนหลับ
| ปกติ AHI < 5 | ไม่มีภาวะหยุดหายใจขณะหลับ การนอนหลับปกติ ไม่จำเป็นต้องรักษา แต่ควรดูแลปัจจัยเสี่ยงเชิงป้องกัน |
|
เล็กน้อย AHI 5–14 |
มีอาการง่วงกลางวัน กรนเป็นครั้งคราว ยังไม่รุนแรง แนะนำปรับพฤติกรรม อาจพิจารณาเฝือกฟัน (Oral Appliance) |
|
ปานกลาง AHI 15–29 |
ง่วงมาก กรนทุกคืน ระดับออกซิเจนในเลือดลดลงบ่อย แนะนำ CPAP หรือการรักษาร่วมกันหลายวิธี |
|
รุนแรง AHI ≥ 30 |
หยุดหายใจบ่อยมาก เสี่ยงโรคหัวใจ หลอดเลือดสมอง ไหลตาย CPAP คือการรักษาหลัก ควรรักษาโดยเร็วที่สุด |
ประเมินความเสี่ยงภาวะหยุดหายใจขณะหลับ (OSA) ของคุณด้วย STOP-BANG
STOP-BANG เป็นแบบประเมินความเสี่ยงภาวะหยุดหายใจขณะหลับ (OSA) ที่ได้รับการยอมรับในระดับสากล ใช้กันอย่างแพร่หลายในโรงพยาบาลทั่วโลก รวมถึงก่อนการผ่าตัดเพื่อคัดกรองผู้ป่วยที่มีความเสี่ยง
| ตัวย่อ | คำถาม | เกณฑ์ที่ถือว่า “ใช่” |
| S- Snore | คุณนอนกรนเสียงดังไหม? | ดังพอให้คนในห้องเดียวกันได้ยิน |
| T -Tired | คุณรู้สึกเหนื่อยหรือง่วงบ่อยตอนกลางวัน? | ง่วง แม้นอนมากเพียงพอ |
| O – Observed | มีคนสังเกตว่าคุณหยุดหายใจขณะหลับ? | คู่นอนหรือคนในบ้านบอก |
| P – Pressure | คุณมีความดันโลหิตสูง? | ได้รับการวินิจฉัยหรือรับยา |
| B -BMI | BMI มากกว่า 35? | น้ำหนัก(กก.)÷ส่วนสูง(ม.)²>35 |
| A – Age | อายุมากกว่า 50 ปี? | – |
| N -Neck | เส้นรอบคอ > 40(หญิง) / 43(ชาย) ซม.? | วัดบริเวณลูกกระเดือก |
| G – Gender | เพศชาย? | – |
แปลผลคะแนน
- 0–2 คะแนน: ความเสี่ยงต่ำ แนะนำติดตามอาการและดูแลปัจจัยเสี่ยง
- 3–4 คะแนน: ความเสี่ยงปานกลาง ควรปรึกษาแพทย์เพื่อประเมินเพิ่มเติม
- 5–8 คะแนน: ความเสี่ยงสูง แนะนำตรวจ Sleep Test โดยเร็ว
🔍 ทดสอบความเสี่ยง ภาวะหยุดหายใจขณะหลับ (OSA) ของคุณได้เลย
ใช้เวลาไม่ถึง 2 นาที กด แบบประเมิน STOP-BANG มาตรฐานสากล
โรงพยาบาลพญาไท พหลโยธิน | Integrated Sleep Wellness Center
ภาวะหยุดหายใจขณะหลับ (OSA) ส่งผลต่อสุขภาพอย่างไรในระยะยาว?
OSA ที่ไม่ได้รับการรักษาไม่ได้เป็นเพียงปัญหาการนอน แต่เป็นปัจจัยเสี่ยงสำคัญของโรคเรื้อรังหลายชนิด เนื่องจากร่างกายขาดออกซิเจนซ้ำ ๆ และระบบประสาทอัตโนมัติทำงานหนักตลอดคืนทุกคืน
| ผลต่อระบบหัวใจและหลอดเลือด |
|
| ผลต่อสมองและสุขภาพจิต |
|
| ผลต่อระบบเผาผลาญ |
|
| ผลต่อคุณภาพชีวิต |
|
การวินิจฉัยภาวะหยุดหายใจขณะหลับ (OSA) ด้วย Sleep Test
การวินิจฉัย OSA ที่มีความแม่นยำทำได้โดยการตรวจ Sleep Test หรือ Polysomnography (PSG) ซึ่งเป็นการวัดสัญญาณชีพหลายระบบพร้อมกันตลอดคืน
Sleep Test วัดอะไรบ้าง?
- คลื่นสมอง (EEG) ระบุระยะการนอนหลับแต่ละช่วง
- การทำงานของหัวใจ (ECG) ตรวจจับความผิดปกติของจังหวะหัวใจ
- ระดับออกซิเจนในเลือด (SpO2) ตรวจว่าขาดออกซิเจนขณะหลับหรือไม่
- การไหลของอากาศและความพยายามหายใจ ตรวจจับ Apnea และ Hypopnea
- การเคลื่อนไหวของขา ตรวจหา Restless Legs Syndrome
- ท่าทางการนอน วิเคราะห์ความสัมพันธ์ระหว่างท่านอนกับอาการ
ที่ Integrated Sleep Wellness Center โรงพยาบาลพญาไท พหลโยธิน ผลการตรวจ Sleep Test จะถูกวิเคราะห์โดยทีมแพทย์ชำนาญการหลายสาขาร่วมกัน เพื่อให้การวินิจฉัยครอบคลุมและแผนรักษาตรงจุดที่สุด
แนวทางการรักษาภาวะหยุดหายใจขณะหลับ (OSA)
ไม่มีการรักษา OSA แบบ “สูตรสำเร็จ” แพทย์จะเลือกวิธีรักษาตามระดับความรุนแรง โครงสร้างร่างกาย โรคร่วม และความต้องการของผู้ป่วยแต่ละราย
- เครื่อง CPAP (Continuous Positive Airway Pressure)
มาตรฐานทองของการรักษา OSA ระดับปานกลางถึงรุนแรง เครื่องอัดแรงดันอากาศผ่านหน้ากากเพื่อเปิดทางเดินหายใจตลอดคืน ปัจจุบันเครื่อง CPAP รุ่นใหม่มีขนาดเล็ก เสียงเงียบ และมีระบบปรับแรงดันอัตโนมัติ (Auto CPAP) ผู้ใช้ส่วนใหญ่รู้สึกแตกต่างชัดเจนตั้งแต่คืนแรก - อุปกรณ์ทางทันตกรรม (Oral Appliance)
เฝือกฟันชนิดพิเศษที่ช่วยดันขากรรไกรล่างและลิ้นไปด้านหน้า ทำให้ทางเดินหายใจกว้างขึ้น เหมาะสำหรับ OSA ระดับเล็กน้อยถึงปานกลาง หรือผู้ที่ไม่สามารถใช้ CPAP ได้ - การผ่าตัด
พิจารณาในกรณีที่มีโครงสร้างกายภาพที่แก้ไขได้ เช่น ต่อมทอนซิลโต ผนังกั้นจมูกคด หรือเพดานอ่อนยาน ทีมศัลยแพทย์หู คอ จมูก จะประเมินร่วมกับทีมเวชศาสตร์การนอนหลับก่อนตัดสินใจ - การปรับพฤติกรรมและลดน้ำหนัก
ใช้เสริมร่วมกับวิธีรักษาอื่น ๆ ได้แก่ ลดน้ำหนัก งดแอลกอฮอล์ก่อนนอน ปรับท่านอน ฝึกกล้ามเนื้อทางเดินหายใจ (Myofunctional Therapy) และรักษาโรคร่วมที่เป็นปัจจัยเสี่ยง
สิทธิการรักษาที่รองรับ
โรงพยาบาลพญาไท พหลโยธิน รองรับทุกสิทธิการรักษาสำหรับการตรวจและรักษาภาวะหยุดหายใจขณะหลับ (OSA)
| ประกันสังคม | ประกันสุขภาพเอกชน | ชำระเอง/บัตรเครดิต |
|
|
|
ตรวจสอบสิทธิและนัดหมาย
ติดต่อ Integrated Sleep Wellness Center โรงพยาบาลพญาไท พหลโยธิน
เจ้าหน้าที่ยินดีช่วยตรวจสอบสิทธิประกันสังคม ประกันสุขภาพเอกชน และแพ็กเกจที่เหมาะสมกับคุณ
FAQ คำถามที่พบบ่อย
Q: ภาวะหยุดหายใจขณะหลับ (OSA) รักษาหายขาดได้ไหม?
A: ขึ้นอยู่กับสาเหตุ OSA ที่เกิดจากปัจจัยที่แก้ไขได้ เช่น น้ำหนักเกิน ต่อมทอนซิลโต หรือผนังกั้นจมูกคด อาจหายขาดได้หลังรักษาต้นเหตุ อย่างไรก็ตามผู้ป่วยส่วนใหญ่ต้องควบคุมอาการในระยะยาว ซึ่งเครื่อง CPAP สามารถทำได้อย่างมีประสิทธิภาพมากหากใช้สม่ำเสมอ
Q: ไม่นอนกรนแต่ง่วงมาก แบบนี้เป็นภาวะหยุดหายใจขณะหลับ (OSA) ได้ไหม?
A: ได้ OSA บางประเภทอาจไม่มีเสียงกรนชัดเจน โดยเฉพาะในผู้หญิงที่มักมีอาการหายใจตื้นมากกว่าหยุดหายใจสนิท ดังนั้นหากมีอาการง่วงมากผิดปกติ ตื่นมาไม่สดชื่น หรือปวดหัวตอนเช้า ควรปรึกษาแพทย์เพื่อประเมิน
Q: เด็ก เป็นภาวะหยุดหายใจขณะหลับ (OSA) ได้ไหม?
A: ได้ OSA ในเด็กพบได้บ่อยกว่าที่คิด โดยสาเหตุหลักมักเป็นต่อมทอนซิลและต่อมอะดีนอยด์โต อาการที่พ่อแม่ควรสังเกต ได้แก่ เด็กกรนเสียงดัง หายใจทางปาก นอนกระสับกระส่าย หรือมีพัฒนาการล่าช้า หากพบควรพบแพทย์เฉพาะทางเพื่อประเมิน
Q: ใช้ CPAP แล้วอาการดีขึ้นนานแค่ไหน?
A: ผู้ป่วยหลายรายรู้สึกแตกต่างชัดเจนตั้งแต่คืนแรกที่ใช้ CPAP เช่น ตื่นมาสดชื่นขึ้น ง่วงกลางวันน้อยลง และเสียงกรนหายไป อย่างไรก็ตาม การปรับตัวกับเครื่องใช้เวลา 1–4 สัปดาห์ ทีมแพทย์จะติดตามผลและปรับการรักษาให้เหมาะสม
หากคุณหรือคนที่คุณรักมีอาการของ ภาวะหยุดหายใจขณะหลับ (OSA)
อย่ารอช้า กด ประเมินความเสี่ยง STOP-BANG (ไม่มีค่าใช้จ่าย)
หรือติดต่อนัดพบแพทย์ได้โดยตรงที่
Integrated Sleep Wellness Center | โรงพยาบาลพญาไท พหลโยธิน
BTS สะพานควาย | เปิดทุกวัน | รองรับทุกสิทธิการรักษา
“Sleep Better, Live Better”
