อุปกรณ์มีท่อ eyePlate

อุปกรณ์ระบายสารเหลวในลูกตา (glaucoma drainage device (GDD)/drainage implant/aqueous shunt/tube shunt) เป็นอุปกรณ์ขนาดเล็กที่วางอยู่บนผิวลูกตา ใช้ในการรักษาโรคต้อหิน

เมื่อเป็นโรคต้อหิน สารเหลว (aqueous humor) ในช่องหน้าลูกตาไม่สามารถระบายออกทางด้านหน้าลูกตาได้อย่างเหมาะสม ทำให้ความดันภายในตาเพิ่มขึ้นและมีการทำลายขั้วประสาทตา รวมถึงเส้นใยประสาทตาที่อยู่ด้านหลัง ถ้าทิ้งไว้ไม่รักษา โรคต้อหินจะทำให้เกิดภาวะตาบอดถาวรได้ อุปกรณ์ระบายสารเหลวออกจากตาจะทำให้เกิดทางระบายสารเหลวใหม่ของลูกตาผ่านท่อของอุปกรณ์ จึงช่วยลดความดันภายในตา อุปกรณ์นี้จะวางตัวอยู่บนตาขาว แนบและโค้งไปกับลูกตาโดยมีเยื่อตาปกคลุม ส่วนปลายของท่อจะอยู่ในช่องหน้าลูกตาที่บริเวณขอบตาและไม่รบกวนการมองเห็น

ข้อบ่งชี้สำหรับอุปกรณ์ระบายสารเหลวในลูกตา

1. ไม่สามารถคุมความดันตาด้วยยารักษาโรคต้อหินได้
2. การผ่าตัดระบายสารเหลวออกจากตาโดยวิธีอื่น เช่น การผ่าตัดแผลเล็กแบบบาดเจ็บน้อย (microinvasive glaucoma surgery, MIGS) การสร้างถุงกักเก็บสารเหลวบนผิวลูกตา (trabeculectomy หรือ deep sclerectomy) ที่ทำไว้ก่อนหน้าล้มเหลว ไม่สามารถควบคุมความดันตาให้อยู่ในระดับที่ปลอดภัยหรือตรงตามเป้าหมายที่ต้องการได้

วิธีนี้อาจใช้เป็นลำดับแรกในการผ่าตัดโรคต้อหินบางประเภท เช่น ต้อหินที่เกิดจากเส้นเลือดงอกผิดปกติในตา (neovascular glaucoma) ต้อหินที่เกิดจากโรคม่านตาอักเสบ (uveitic glaucoma) ต้อหินแต่กำเนิด (congenital glaucoma) ต้อหินที่เกิดหลังผ่าตัดต้อกระจกทั้งที่ไม่ใส่เลนส์เทียมและใส่เลนส์เทียม (aphakic/pseudophakic glaucoma)

ข้อห้ามในการผ่าตัดอุปกรณ์ระบายสารเหลว

• เยื่อตาอักเสบ
• แผลที่กระจกตา
• การติดเชื้อในลูกตา (endophthalmitis)
• เนื้อเยื่อในเบ้าตาอักเสบ (orbital cellulitis)
• ภาวะแบคทีเรียในกระแสเลือด (bacteremia) หรือภาวะติดเชื้อในกระแสเลือด (septicemia)
• ตาขาวอักเสบ (active scleritis)
• ม่านตาอักเสบ (active uveitis)
• เคยผ่าตัดหนุนผนังตาขาวและรัดสายซิลิโคนรอบลูกตา (scleral buckle)
• เคยผ่าตัดกล้ามเนื้อเรคตัส (rectus muscle surgery)

eyePlate

เป็นอุปกรณ์มีท่อชนิดไม่มีวาล์วหรือลิ้นปิดเปิด (non-valved drainage device) ใช้ระบายสารเหลวในช่องหน้าลูกตาออกสู่ภายนอก เพื่อลดความดันตาในผู้ป่วยที่มีความดันตาสูงหรือเป็นโรคต้อหิน ทำจากวัสดุซิลิโคนเกรดทางการแพทย์ที่นุ่มและเป็นแผ่นบาง มีความยืดหยุ่นสูงและพับได้ ส่วนที่อยู่บนผิวลูกตาโค้งนูนออกทาง ด้านนอก (convex shape) เพื่อให้แนบไปกับความโค้งของผิวลูกตา eyePlate ถูกออกแบบให้ระบายสารเหลวอย่างมีประสิทธิภาพ ไม่ต้องสอดใส่ไว้ใต้กล้ามเนื้อเรคตัส ปลอดภัยเมื่ออยู่ในพื้นที่มีสนามแม่เหล็กแรงสูง (MR safe) และช่วยลดการใช้ยาหยอดตารักษาโรคต้อหินหลังผ่าตัด

eyePlate มี 4 แบบ คือ

1. eyePlate-200
2. eyePlate-300
3. eyePlate-200s
4. eyePlate-300s

• พื้นที่ผิวระบายสารเหลว มี 2 ขนาดตามตัวเลข คือ 200 และ 300 ตารางมิลลิเมตร
• พื้นที่ผิวระบายทุกแบบมีความหนาเท่ากัน คือ 0.8 มิลลิเมตร
• ท่อ eyePlate-200 และ eyePlate-300 มีเส้นผ่านศูนย์กลางด้านนอก 0.63 มิลลิเมตรและด้านใน 0.30 มิลลิเมตร
• ท่อ eyePlate-200s และ eyePlate-300s มีเส้นผ่านศูนย์กลางด้านนอก 0.47 มิลลิเมตรและด้านใน 0.18 มิลลิเมตร

พญ.ณฐมน ศรีสำราญ
จักษุแพทย์เฉพาะทางต้อหิน ศูนย์ตาและเลเซอร์

โรงพยาบาลพญาไท 1