ขึ้นชื่อว่าโรคมะเร็งย่อมไม่มีใครอยากเป็น หรืออยากให้เกิดขึ้นกับคนรู้จัก ซึ่งโรคมะเร็งนั้น… กว่า 95 เปอร์เซ็นต์ เป็นโรคมะเร็งชนิดที่เกิดขึ้นเองตามธรรมชาติ และอีก 5 เปอร์เซ็นต์เป็นโรคมะเร็งที่เกิดจากพันธุกรรม โดยผู้ที่มียีนมะเร็งทางพันธุกรรมจะมีแนวโน้มการเกิดโรคมะเร็งเช่นเดียวกับคนในครอบครัวมากกว่า 14 เปอร์เซ็นต์ ซึ่งตามสถิติทางการแพทย์นั้นถือว่าอยู่ในเกณฑ์สูง… เราจึงต้องเฝ้าระวังกลุ่มเสี่ยงนี้เป็นพิเศษ!!
โรคมะเร็งทางพันธุกรรมคืออะไร?
โรคมะเร็งทางพันธุกรรมเป็นโรคมะเร็งที่สามารถถ่ายทอดได้จากรุ่นสู่รุ่น และสามารถเกิดโรคมะเร็งได้ตั้งแต่อายุยังน้อย ซึ่งโดยปกติแล้วความเสี่ยงต่อการเกิดโรคมะเร็งจะเริ่มตั้งแต่อายุ 50 ปีขึ้นไป แต่สำหรับกลุ่มโรคมะเร็งทางพันธุกรรมจะมีความเสี่ยงเกิดโรคมะเร็งในช่วงอายุตั้งแต่ 40 ปี หรือเกิดเร็วกว่านั้น ซึ่งผู้ป่วยโรคมะเร็งทางพันธุกรรมอายุน้อยสุดที่พบคืออายุ 7-8 ปี โดยมีประวัติการป่วยเป็นโรคมะเร็งลำไส้บางชนิด ในขณะที่โรคมะเร็งเต้านมก็พบคนไข้อายุน้อยสุดอยู่ที่ 18 ปี หรือน้อยกว่านั้น หากร่างกายมีเต้านมและผลิตฮอร์โมนเพศออกมามากขึ้น
เราจะรู้ได้อย่างไร? ว่าตัวเองมียีนมะเร็งทางพันธุกรรม
โรคมะเร็งทางพันธุกรรมนั้น เราไม่สามารถรู้ได้จนกว่าจะได้รับการตรวจเลือด หรือเกิดโรคมะเร็งขึ้นมาเสียก่อน อย่างไรก็ดีคนไข้สามารถตั้งข้อสังเกตถึงความเสี่ยงได้จากข้อมูลต่างๆ หรือการพบว่ามีญาติในสายใกล้ชิด เช่น ยาย แม่ พี่น้องของคุณแม่ และพี่น้องของเราเอง มีประวัติป่วยเป็นโรคมะเร็ง ตั้งแต่ 1-2 คนขึ้นไป
กรณีแบบนี้ ให้ตั้งข้อสงสัยว่าตัวเราเองอาจมีสิทธิ์เป็นโรคมะเร็งทางพันธุกรรม หรือป่วยเป็นโรคมะเร็งตั้งแต่อายุยังไม่ถึง 50 ปีได้สูง ดังนั้นจึงควรหาโอกาสปรึกษาแพทย์เพื่อทำการตรวจสุขภาพ หาความเสี่ยง โดยแพทย์จะซักประวัติและนำไปคำนวณหาความเสี่ยงในการเป็นโรคมะเร็งทางพันธุกรรม และหากพบว่าคนไข้มีความเสี่ยงจากประวัติครอบครัว แพทย์จึงทำการตรวจเลือดหายีนมะเร็งทางพันธุกรรมเพื่อยืนยันอีกครั้งว่า คนไข้มีโอกาสเป็นโรคมะเร็งชนิดใดได้บ้าง
จากนั้นแพทย์จะทำการตรวจยีน 2 กลุ่ม คือยีน BRCA1 และ ยีน BRCA2 ซึ่งทำหน้าที่ควบคุมการเจริญเติบโตของเซลล์ หากพบว่ายีนทั้ง 2 กลุ่มนี้มีความผิดปกติ นั่นหมายความว่ามีโอกาสเกิดโรคมะเร็งและสามารถสืบทอดทางพันธุกรรมได้นั่นเอง
ข้อดีของการตรวจหายีนโรคมะเร็งทางพันธุกรรม
ค่อนข้างชัดเจนว่า คนไข้ที่มีความเสี่ยงป่วยเป็นโรคมะเร็งทางพันธุกรรม จะมีโอกาสเป็นโรคมะเร็งสูงกว่าคนทั่วไป เพียงแต่จะแสดงอาการที่ช่วงอายุใดเท่านั้น แต่คนส่วนมากจะไม่อยากมาตรวจเพราะกลัวว่าจะเจอว่ามีความเสี่ยงเป็นโรคมะเร็ง ซึ่งในความเป็นจริงแล้ว การตรวจเลือดหายีนโรคมะเร็งทางพันธุกรรมนั้นมีข้อดีมากกว่าที่คิด ดังต่อไปนี้
- รู้ว่าควรเลี่ยงสิ่งใด การที่คนไข้รู้ตัวเองก่อนว่ามีความเสี่ยงที่จะเป็นโรคมะเร็ง จะช่วยให้คนไข้เลี่ยงพฤติกรรมที่เป็นปัจจัยเพิ่มโอกาสที่จะก่อให้เกิดโรคมะเร็งมากขึ้น
- เตือนคนในครอบครัวให้ระวังร่วมกัน การตรวจหายีนโรคมะเร็งทางพันธุกรรมนั้น หากในกลุ่มพี่น้องคนใดคนหนึ่งตรวจพบ ก็มีความเป็นไปได้ที่พี่น้องสายเลือดเดียวกันมีโอกาสเป็นเช่นเดียวกัน
- วางแผนชีวิตหลังแต่งงานได้ดีขึ้น ในปัจจุบันเทคโนโลยีทางการแพทย์ก้าวหน้าไปมาก คนไข้สามารถเลือกเก็บไข่หรือเชื้ออสุจิที่ไม่มียีนโรคมะเร็งทางพันธุกรรมและโรคร้ายอื่นๆ สำหรับทำกิฟท์หรือเด็กหลอดแก้วในอนาคตได้ ช่วยลดความเสี่ยงที่จะส่งต่อพันธุกรรมมะเร็งถึงรุ่นลูกได้อีกทางหนึ่ง
- ช่วยป้องกันไม่ให้เกิดมะเร็งลุกลาม เนื่องจากแพทย์จะทำการนัดตรวจทุกปี หากพบในระยะแรกจะได้ทำรักษาตั้งแต่เนิ่นๆ ก็จะมีโอกาสหายขาดสูงกว่า อีกทั้งในปัจจุบันยังมียารักษาโรคมะเร็งเฉพาะจุดที่ได้ผลดี คนไข้จึงมีทางเลือกในการรักษาเพิ่มมากขึ้น
คนไข้มักกังวล…กลัวว่าหากเป็นมะเร็งแล้วจะรักษาไม่หาย แต่ในปัจจุบันวิทยาการทางการแพทย์ก้าวหน้าไปมาก มีแนวทางการรักษาและยาใหม่ๆ ที่นำออกมาใช้อยู่เสมอ การที่คนไข้รู้ตัวเร็วจึงมีแต่ข้อดี เพราะเป็นการเพิ่มโอกาสในการต่อสู้กับโรคร้าย และได้รับการรักษาอย่างมีประสิทธิภาพโดยเร็วที่สุดและดีที่สุด
นพ. โอบจุฬ ตราชู
อายุรแพทย์ ศูนย์มะเร็ง
โรงพยาบาลพญาไท 2
