คัดกรองความเสี่ยงโรคหลอดเลือดหัวใจ ก่อนเกิดภาวะหัวใจวายเฉียบพลัน

โรคของหลอดเลือดแดงหัวใจ (Coronary artery disease) เป็นสาเหตุของการเสียชีวิตอันดับต้น ๆ ของคนไทย โดยเกิดจากการเสื่อมของหลอดเลือดแดงหัวใจ (Atherosclerosis of Coronary Artery) ซึ่งเป็นผลมาจากการสะสมเรื้อรังของคราบไขมันในผนังหลอดเลือดแดง

ปัจจัยที่ทำให้หลอดเลือดแดงเสื่อม ได้แก่ อายุที่มากขึ้น โรคเบาหวาน ความดันโลหิตสูง ไขมันในเลือดสูง การสูบบุหรี่ โรคอ้วนลงพุง หรือกรรมพันธุ์ ปัจจัยเหล่านี้ทำให้หลอดเลือดแดงมีการอักเสบเรื้อรัง และเกิดการสะสมของแคลเซียมหรือหินปูนไปเกาะที่หลอดเลือดแดง ทำให้ความยืดหยุ่นของหลอดเลือดเสียไป และมีการตีบของหลอดเลือดแดง

การตรวจหาคราบหินปูนที่หลอดเลือดแดงของหัวใจด้วยเอกซเรย์คอมพิวเตอร์

CT Coronary Artery Calcium Scan เป็นการตรวจหาหลักฐานของหลอดเลือดแดงหัวใจตีบที่เชื่อถือได้ ไม่ต้องฉีดสี ใช้เวลาในการตรวจประมาณ 5–10 นาที โดยวัดปริมาณแคลเซียมหรือหินปูนที่หลอดเลือดแดงหัวใจด้วยเอกซเรย์คอมพิวเตอร์ความเร็วสูง และประเมินปริมาณแคลเซียมหรือหินปูนในระดับคะแนนแคลเซียม (Calcium score) โดยคะแนนแคลเซียมยิ่งมาก ความเสี่ยงของการเกิดโรคกล้ามเนื้อหัวใจขาดเลือด หรือ Heart Attack ในอนาคตยิ่งสูง

การแปลผล

- คะแนน 0 ไม่พบแคลเซียมหรือหินปูนที่หลอดเลือดแดงหัวใจ
  ความเสี่ยงต่อการเกิดโรคกล้ามเนื้อหัวใจขาดเลือดหรือ heart attack ต่ำมาก
- คะแนน 1–99 มีแคลเซียมหรือหินปูนที่หลอดเลือดแดงหัวใจเล็กน้อย
  ความเสี่ยงต่อการเกิดโรคกล้ามเนื้อหัวใจขาดเลือดหรือ heart attack ต่ำ
- คะแนน 100–399 มีแคลเซียมหรือหินปูนที่หลอดเลือดแดงหัวใจปานกลาง
  ความเสี่ยงต่อการเกิดโรคกล้ามเนื้อหัวใจขาดเลือดหรือ heart attack ปานกลาง
- คะแนน 400 ขึ้นไป มีแคลเซียมหรือหินปูนที่หลอดเลือดแดงหัวใจมาก
  ความเสี่ยงต่อการเกิดโรคกล้ามเนื้อหัวใจขาดเลือดหรือ heart attack สูง

ใครบ้างควรตรวจ CT Calcium Score

การตรวจนี้เหมาะสำหรับผู้ที่ต้องการประเมินความเสี่ยงโรคหลอดเลือดหัวใจตั้งแต่เนิ่น ๆ และต้องการคัดกรองความเสี่ยงก่อนเกิดอาการ เพื่อให้สามารถปรับพฤติกรรมและวางแผนการรักษาได้ถูกต้อง โดยเฉพาะในกลุ่มที่ยังไม่มีอาการ แต่มีปัจจัยเสี่ยง เช่น

- ผู้ที่มีอายุ 40 ปีขึ้นไป (ชายและหญิง)
- ผู้ที่มีประวัติคนในครอบครัวเป็นโรคหัวใจ
- ผู้ที่มีไขมันในเลือดสูง ความดันโลหิตสูง
- ผู้ป่วยเบาหวาน
- ผู้ที่สูบบุหรี่ หรือได้รับควันบุหรี่เป็นประจำ
- ผู้ที่มีน้ำหนักเกิน หรืออ้วนลงพุง
- ผู้ที่มีอาการแน่นหน้าอกเป็นครั้งคราว (แม้ผลตรวจอื่น ๆ ยังปกติ)

ขั้นตอนการตรวจทำอย่างไร ?

การตรวจ CT Calcium Score เป็นวิธีที่สะดวกและรวดเร็ว ใช้เวลาประมาณ 5–10 นาทีเท่านั้น โดยมีขั้นตอนดังนี้

1. นอนราบบนเตียงเครื่อง CT Scan
2. เครื่อง CT Scan จะตรวจเก็บภาพความละเอียดสูง
3. ไม่ต้องฉีดสี ไม่เจ็บ ไม่ต้องพักฟื้นหลังตรวจ
4. หลังตรวจแพทย์จะเป็นผู้แจ้งผล Calcium Score

ข้อดีของการตรวจ CT Calcium Score

- รวดเร็ว ใช้เวลาเพียงไม่กี่นาที
- แม่นยำสูง สามารถเห็นคราบหินปูนตั้งแต่ระยะแรก
- ไม่เจ็บตัว ไม่ต้องฉีดสี
- ช่วยประเมินความเสี่ยงล่วงหน้า ก่อนเกิดกล้ามเนื้อหัวใจตายเฉียบพลัน
- ช่วยกำหนดแผนการรักษา เช่น การปรับยา statin, ควบคุมคอเลสเตอรอล, วางแผนออกกำลังกาย

ข้อจำกัด

- ห้ามตรวจในหญิงตั้งครรภ์ เพราะมีการใช้รังสี
- ไม่ใช้ยืนยันการตีบตันของหลอดเลือด
- ไม่สามารถตรวจประเมินคราบไขมันแบบ “อ่อน”

การเตรียมตัวก่อนตรวจไม่ต้องงดน้ำงดอาหาร แต่ควรงดเครื่องดื่มที่มีคาเฟอีน 2–4 ชั่วโมงก่อนตรวจ สวมเสื้อผ้าที่ไม่มีโลหะ หากมีการตั้งครรภ์หรือสงสัยตั้งครรภ์ ควรแจ้งแพทย์ก่อนเสมอ หากเป็นโรคหัวใจบางชนิดควรปรึกษาแพทย์ก่อนตรวจ

CT Calcium Scan เป็นการตรวจคัดกรองโรคหัวใจที่ง่าย รวดเร็ว แม่นยำ ไม่เจ็บตัว และเหมาะสำหรับผู้ที่มีปัจจัยเสี่ยง รวมถึงผู้ที่ต้องการประเมินสุขภาพหัวใจเชิงป้องกัน การตรวจตั้งแต่ระยะเริ่มต้นช่วยลดโอกาสเกิดภาวะหัวใจวายเฉียบพลัน และช่วยให้แพทย์วางแผนการรักษาได้เหมาะสมเฉพาะบุคคล

ที่ศูนย์หัวใจ โรงพยาบาลพญาไท 2 เราพร้อมดูแลคุณด้วยทีมแพทย์เฉพาะทางโรคหัวใจ เครื่อง CT เทคโนโลยีความเร็วสูง และมาตรฐานการตรวจรักษาระดับสากล ครบวงจรตั้งแต่การคัดกรอง วินิจฉัย ไปจนถึงการรักษาด้วยเทคโนโลยีหัวใจยุคใหม่ รวมถึงบริการดูแลหัวใจฉุกเฉินตลอด 24 ชั่วโมง เพราะหัวใจของคุณ…คือหัวใจสำคัญของเรา

ผศ. นพ. กุลยศ จงพิพัฒน์วณิชย์

อายุรแพทย์โรคหัวใจ และแพทย์เฉพาะทางด้านการสวนหัวใจและขยายหลอดเลือด

โรงพยาบาลพญาไท 2

ตรวจหาคราบหินปูนในหลอดเลือดหัวใจ เพื่อคัดกรองโรคหลอดเลือดหัวใจ