บางครั้งความผิดปกติของระบบทางเดินอาหารไม่ได้อยู่เพียง “ผิวด้านใน” ที่เห็นจากการส่องกล้องทั่วไป แต่อาจซ่อนอยู่ลึกใต้ชั้นผนังอวัยวะ หรืออยู่ในตับอ่อน ท่อน้ำดี และต่อมน้ำเหลืองใกล้เคียง

EUS คืออะไร?

Endoscopic Ultrasound หรือ EUS คือเทคโนโลยีที่ผสานการส่องกล้องทางเดินอาหารเข้ากับคลื่นเสียงความถี่สูง (Ultrasound) ในอุปกรณ์เดียวกัน ทำให้แพทย์สามารถประเมินได้ทั้งพื้นผิวภายในและโครงสร้างลึกแบบ Real-time ในการตรวจครั้งเดียว

EUS มักใช้ในกรณีใดบ้าง?

1. ประเมินก้อนเนื้อในระบบทางเดินอาหาร

- ก้อนใต้เยื่อบุ (Submucosal tumor)
- ก้อนในหลอดอาหาร กระเพาะอาหาร ลำไส้
- แยกชนิดก้อน เช่น ซีสต์ เนื้องอก หรือมะเร็ง

2. ประเมินโรคตับอ่อนและท่อน้ำดี

- สงสัยมะเร็งตับอ่อน
- โรคถุงน้ำในตับอ่อน
- นิ่วในท่อน้ำดี
- ท่อน้ำดีตีบ

3. ระยะของมะเร็ง (Cancer Staging) EUS ช่วยประเมินความลึกของการลุกลาม และการกระจายไปต่อมน้ำเหลือง ซึ่งมีผลต่อการวางแผนรักษา เช่น ผ่าตัด เคมีบำบัด หรือการรักษาแบบเฉพาะทาง

4. เจาะชิ้นเนื้อแบบแม่นยำ (EUS-FNA / FNB) สามารถใช้เข็มขนาดเล็กดูดเซลล์หรือชิ้นเนื้อจากก้อนลึกที่ปกติเอื้อมไม่ถึงโดยไม่ต้องเปิดหน้าท้องเข้าไปตัดชิ้นเนื้อมาตรวจ ช่วยเพิ่มความแม่นยำในการวินิจฉัย

5. ทำการรักษาโรคท่อน้ำดีและตับอ่อนโดยไม่ต้องผ่าตัด เช่น โรคถุงน้ำหลังตับอ่อนอักเสบ มะเร็งท่อน้ำดีหรือตับอ่อนตีบตัน โรคถุงน้ำดีอักเสบในผู้ป่วยที่ไม่อยากผ่าตัด

EUS แตกต่างจากการส่องกล้องทั่วไปอย่างไร?

การส่องกล้องทั่วไป	EUS
เห็นเฉพาะผิวด้านใน	เห็นชั้นผนังลึกและโครงสร้างรอบข้าง
ไม่เห็นต่อมน้ำเหลืองลึก	ประเมินต่อมน้ำเหลืองและหลอดเลือดได้
ไม่สามารถเจาะก้อนลึกได้	เจาะชิ้นเนื้อ (EUS-FNA/FNB) ได้แม่นยำ

ขั้นตอนการตรวจ EUS

ก่อนตรวจ งดอาหารและน้ำ 6–8 ชั่วโมง แจ้งแพทย์หากมีโรคประจำตัวหรือใช้ยาละลายลิ่มเลือด ควรมีญาติมาด้วย เพราะหลังตรวจอาจง่วงจากยา
ระหว่างตรวจ ได้รับยานอนหลับแบบสั้น ๆ เพื่อลดความไม่สบายตัว แพทย์สอดกล้องผ่านทางปาก (หรือทวารหนักในบางกรณี) ใช้เวลาประมาณ 30–60 นาที หากพบก้อน แพทย์อาจเจาะเก็บชิ้นเนื้อในขณะนั้นเลย
หลังตรวจ พักสังเกตอาการ 1–2 ชั่วโมง อาจเจ็บคอหรือแน่นท้องเล็กน้อย ซึ่งมักหายเอง หากมีปวดท้องรุนแรง ไข้สูง อาเจียนเป็นเลือด หรือถ่ายดำ ควรรีบพบแพทย์

EUS ปลอดภัยหรือไม่?

โดยทั่วไป EUS เป็นการตรวจที่มีความปลอดภัยสูง ภาวะแทรกซ้อนพบได้น้อย เช่น เลือดออกหรือติดเชื้อ (โดยเฉพาะกรณีเจาะชิ้นเนื้อ) แพทย์จะประเมินข้อบ่งชี้ ความจำเป็น และความเสี่ยงเฉพาะบุคคลก่อนทำการตรวจทุกครั้ง เพื่อให้เกิดความปลอดภัยสูงสุด

ใครบ้างที่ควรพิจารณาตรวจ EUS?

หากมีอาการต่อไปนี้ ควรปรึกษาแพทย์เฉพาะทางระบบทางเดินอาหาร

ปวดท้องเรื้อรังโดยหาสาเหตุไม่พบ
น้ำหนักลดโดยไม่ทราบสาเหตุ
ดีซ่าน ตัวเหลือง ตาเหลือง
พบก้อนหรือถุงน้ำผิดปกติจากการตรวจ CT หรือ MRI โดยเฉพาะที่บริเวณตับอ่อนและท่อน้ำดี
ผลส่องกล้องทั่วไปพบก้อนใต้ผิวเยื่อบุ

ข้อดีของ EUS

เห็นรายละเอียดลึกกว่าการส่องกล้องทั่วไป และให้ข้อมูลเพิ่มเติมนอกจากการตรวจด้วย CT หรือ MRI
ช่วยลดความจำเป็นในการผ่าตัดเพื่อวินิจฉัย
เจาะชิ้นเนื้อได้แม่นยำ
วางแผนการรักษาได้ตรงจุด
เพิ่มโอกาสตรวจพบโรคในระยะเริ่มต้น

การดูแลโดยทีมแพทย์เฉพาะทาง โรงพยาบาลพญาไท 2

การตรวจ EUS ที่โรงพยาบาลพญาไท 2 ดำเนินการโดยแพทย์เฉพาะทางด้านส่องกล้องระบบทางเดินอาหาร ภายใต้มาตรฐานห้องส่องกล้องที่ควบคุมการติดเชื้ออย่างเคร่งครัด

โดยมีทีมวิสัญญีแพทย์ดูแลการให้ยานอนหลับ และทำงานร่วมกับทีมสหสาขาวิชาชีพ (Multidisciplinary Team) เช่น ศัลยแพทย์ อายุรแพทย์โรคมะเร็ง และรังสีแพทย์ เพื่อวางแผนรักษาอย่างรอบด้าน แนวทางของเราเน้น

การประเมินอย่างรอบด้าน
การอธิบายข้อมูลให้ผู้ป่วยเข้าใจ
การเลือกแนวทางรักษาที่เหมาะสมกับแต่ละบุคคล
ความปลอดภัยเป็นหัวใจสำคัญ

เพราะการวินิจฉัยที่แม่นยำ คือจุดเริ่มต้นของการรักษาที่เหมาะสม

หากคุณมีอาการปวดท้องเรื้อรัง น้ำหนักลดโดยไม่ทราบสาเหตุ ตัวเหลืองตาเหลือง หรือพบก้อนหรือถุงน้ำผิดปกติจากการตรวจภาพถ่ายรังสีโดยเฉพาะในบริเวณท่อน้ำดีและตับอ่อน การประเมินด้วย EUS อาจเป็นขั้นตอนสำคัญที่ช่วยให้แพทย์วางแผนรักษาได้ตรงจุดตั้งแต่ระยะต้น

ที่โรงพยาบาลพญาไท 2 เราพร้อมดูแลด้วยทีมแพทย์เฉพาะทาง เทคโนโลยีทันสมัย และแนวทางรักษาแบบองค์รวม เพื่อให้ทุกการวินิจฉัยนำไปสู่การรักษาที่เหมาะสม ปลอดภัย และมั่นใจได้ในทุกขั้นตอน

นพ. กิตติธัช ตันติธนวัฒน์

แพทย์เฉพาะทางด้านการส่องกล้องทางเดินอาหารขั้นซับซ้อน

โรงพยาบาลพญาไท 2

การส่องกล้องร่วมกับอัลตราซาวด์ตรวจทางเดินอาหาร (Endoscopic Ultrasound : EUS)