หลอดเลือดแดงใหญ่ นับเป็นหลอดเลือดแดงที่มีความสำคัญมาก เพราะเป็นช่องทางในการนำเลือดออกจากหัวใจไหลไปยังส่วนอื่นๆ ของร่างกาย โดยเมื่อเส้นเลือดออกจากหัวใจแล้วก็จะแตกแขนงเป็นเส้นเลือดเส้นเล็กๆ ส่งไปตามแขนและสมอง ก่อนผ่านกลับมาทางหลังหน้าอก (thoracic aorta) แล้วส่งเลือดไปตามช่องท้อง (abdominal aorta) จากนั้นหลอดเลือดแดงเอออร์ตาจะแยกแขนงบริเวณสะดือออกไปตามขาแต่ละข้าง
หากผนังหลอดเลือดแดงเอออร์ตานูนผิดปกติ ก็จะเกิดการอ่อนแอตรงบริเวณหน้าอก ซึ่งเรียกภาวะหลอดเลือดโป่งพองบริเวณทรวงอก อันอาจทำให้เกิดภาวะแทรกซ้อนที่เป็นอันตรายถึงชีวิตได้ กรณีอาการรุนแรงอาจจำเป็นต้องรักษาด้วยผ่าตัดสอดใส่หลอดเลือดเทียม ซึ่งต้องทำโดยแพทย์เฉพาะทาง เช่นเดียวกับภาวะหลอดเลือดแดงโป่งพองในช่องท้อง
หลอดเลือดแดงใหญ่โป่งพอง…ในช่องท้อง คืออะไร?
ภาวะ ‘หลอดเลือดแดงใหญ่ในช่องท้องโป่งพอง’ (Abdominal Aorta Aneurysm) คือความผิดปกติของหลอดเลือดแดงใหญ่เฉพาะจุดในช่องท้องที่มีขนาดใหญ่กว่า 1.5 เท่าจากปกติ ซึ่งตามปกติหลอดเลือดแดงใหญ่ในช่องท้องจะมีขนาดประมาณ 2 cm. ดังนั้นหากตรวจพบว่าหลอดเลือดแดงใหญ่ในช่องท้องมีขนาดใหญ่กว่าปกติหรือประมาณ 3 ซม. ให้ตั้งข้อสงสัยว่าอาจเป็นภาวะ ‘หลอดเลือดแดงใหญ่โป่งพอง’
วิธีการ ‘ผ่าตัดสอดใส่หลอดเลือดเทียม’ ด้วยการใช้สายสวน (EVAR)
ผ่าตัดสอดใส่หลอดเลือดเทียมเป็นวิธีที่ได้รับความนิยม เพราะแผลผ่าตัดจะมีขนาดเล็ก และปวดแผลน้อยกว่าวิธีการผ่าตัดเปิดแผลทางหน้าท้อง ทั้งยังช่วยลดการใช้คีมหนีบหลอดเลือดแดงใหญ่ ซึ่งอาจทำให้ความดันของเลือดแกว่ง และส่งผลให้เกิดภาวะบีบคั้นของหัวใจ รวมถึงเสียเลือดน้อยกว่าการผ่าตัดแบบเปิดหน้าท้องอีกด้วย
การซ่อมแซมหลอดเลือดหัวใจตีบตันบริเวณทรวงอก (TEVAR) เป็นเทคนิคที่ใช้ซ่อมแซมเส้นเลือดใหญ่ในร่างกายที่เรียกว่า ‘เส้นเลือดเอออร์ตา’ เป็นขั้นตอนที่กระทบกระเทือนร่างกายน้อยที่สุด เพราะจะทำให้เกิดแผลขนาดเล็กเท่านั้น ก็สามารถซ่อมแซมหลอดเลือดแดงใหญ่ได้แล้ว
ปัจจัยเสี่ยงที่ส่งผลต่อปัญหาหลอดเลือดโป่งพอง
- อายุที่มากขึ้น
- ความดันโลหิตสูง
- เชื้อโรคบางชนิด
ข้อดีของการผ่าตัดด้วยวิธี TEVAR
การผ่าตัดด้วยวิธีนี้จะช่วยลดอาการบาดเจ็บที่เกิดจากการกระทบกระเทือนในขณะที่กำลังผ่าตัดรักษาหลอดเลือดโป่งพองของหลอดเลือดบริเวณทรวงอก
ขั้นตอนการ ‘ผ่าตัดสอดใส่หลอดเลือดเทียม’
- ศัลยแพทย์วางอุปกรณ์สำหรับใส่ขดลวดด้วยการกรีดเป็นรอยเล็กๆ บริเวณขาหนีบ
- เริ่มการใส่ลวดตาข่าย (Stent) ที่ทำจากตาข่ายโลหะ และหุ้มด้วยเส้นใยตามตำแหน่งที่วินิจฉัยด้วยการเอกซเรย์
- ใส่ขดลวดขยายให้พอดีกับผนังหลอดเลือดแดงใหญ่ส่วนที่มีปัญหาโป่งพอง
- เลือดจะไหลผ่านขดลวด หลังการรักษาหลอดเลือดที่โป่งพองจะเริ่มหดตัวเป็นปกติเมื่อเวลาผ่านไป เนื่องจากความดันโลหิตถูกเบี่ยงเบนออกไปจากหลอดเลือดที่โป่งพอง
ทั้งนี้ การซ่อมแซมเส้นเลือดเอออร์ตาส่วนที่มีอาการจะช่วยให้เลือดไหลเวียนไปยังส่วนอื่นๆ ของร่างกายได้เป็นปกติ ภายใต้ความเสี่ยงในการผ่าตัดที่ค่อนข้างน้อยกว่าวิธีการอื่นๆ
ผู้ที่จำเป็นต้อง ‘ผ่าตัดสอดใส่หลอดเลือดเทียม’ บริเวณทรวงอก endovascular (TEVAR)
- ผู้ที่มีปัญหาหลอดเลือดโป่งพองบริเวณทรวงอก แต่สภาพหลอดเลือดยังไม่แตก และมีขนาดใหญ่มากกว่า 5 ซม. ขึ้นไป
- เกิดแผลเจาะบริเวณหลอดเลือดแดงใหญ่ทรวงอกที่มีขนาดไม่ใหญ่มากนัก
- เกิดการบาดเจ็บบริเวณหลอดเลือด
การผ่าตัดวิธีนี้จะทำให้เกิดแผลผ่าตัดค่อนข้างเล็ก จึงลดอัตราเสี่ยงและความจำเป็นในการให้เลือด แต่หลังผ่าตัด จำเป็นต้องให้แพทย์ติดตามผลอย่างต่อเนื่อง เนื่องจากขดลวดมีโอกาสเคลื่อนที่ได้
นพ. ชยุต ชีวะพฤกษ์
แพทย์ผู้เชี่ยวชาญด้านโรคหัวใจและหลอดเลือด
ศูนย์หัวใจ โรงพยาบาลพญาไท นวมินทร์
