ผู้หญิงยุคใหม่และการเดินทางเป็นของคู่กัน คุณแม่มือใหม่ที่กำลังตั้งครรภ์หลายคนก็อาจจะมีภารกิจสำคัญที่จำเป็นต้องเดินทางไปต่างประเทศ การเตรียมความพร้อมก่อนออกเดินทางเพื่อความปลอดภัยของทั้งตัวคุณแม่และลูกในครรภ์จึงสำคัญมาก ไม่ว่าจะเดินทางใกล้หรือเดินทางไกลก็ควรจะรู้ทริคเหล่านี้ไว้ตั้งแต่เนิ่นๆ
ท้องอ่อน ท้องแก่ ท้องระยะไหน…ไม่ควรเดินทาง
โดยปกติการตั้งครรภ์จะแบ่งออกเป็น 3 ไตรมาส ไตรมาสที่ 1 คืออายุครรภ์ 1-12 สัปดาห์ ไตรมาสที่ 2 คือ 12-28 สัปดาห์ และไตรมาสที่ 3 คือ 28-40 สัปดาห์ ซึ่งไตรมาสที่ควรระวังเมื่อต้องขึ้นเครื่องบินคือไตรมาสที่ 1 และไตรมาสที่ 3
- ไตรมาสที่ 1 เหตุผลที่ต้องระวังคือ ในไตรมาสนี้อายุครรภ์น้อยมาก คุณแม่ยังมีโอกาสที่จะแท้งได้ และในช่วงแรกจะมีอาการคลื่นไส้ อาเจียน เวียนศีรษะมากกว่าไตรมาสอื่น ซึ่งไม่สามารถคาดเดาได้ว่าบนเครื่องบินจะเกิดเหตุการณ์อะไรขึ้นบ้าง จึงควรหลีกเลี่ยงการเดินทางด้วยเครื่องบินในช่วงนี้
- อายุครรภ์มากกว่า 28 สัปดาห์ เนื่องจากอยู่ในช่วงที่ใกล้กำหนดคลอดมาก อาจจะเกิดการเจ็บท้องคลอดหรือน้ำเดินก่อนกำหนดบนเครื่องบินได้ แต่ละสายการบินจึงมักไม่อนุญาตให้ขึ้นเครื่อง ซึ่งข้อกำหนดนี้จะขึ้นอยู่กับความพร้อมในการรับมือกับสถานการณ์ฉุกเฉินบนเครื่องบินของแต่ละสายการบินด้วย
คุณแม่กลุ่มเสี่ยง…จำเป็นต้องเลี่ยงการเดินทาง
ในกลุ่มที่มีความเสี่ยงมากจนไม่สามารถเดินทางได้ ได้แก่ คุณแม่ที่มีโรคประจำตัว เช่น เป็นเบาหวาน โรคความดันโลหิตสูง หรือคุณแม่ที่การตั้งครรภ์มีภาวะแทรกซ้อน เช่น มีภาวะครรภ์เป็นพิษ มีภาวะที่จะคลอดหรือเจ็บครรภ์ก่อนกำหนด มีน้ำเดิน มีรกเกาะต่ำหรือเกาะผิดปกติ มีเลือดออกจากช่องคลอดที่ผิดปกติ ปากมดลูกสั้น หรือเด็กในครรภ์ผิดปกติ เช่น ตัวเล็กเกินไป หรือมีประวัติแท้งลูก คลอดก่อนกำหนด เป็นต้น ส่วนใหญ่หากเข้าข่ายกรณีดังต่อไปนี้แพทย์จะไม่แนะนำให้เดินทางไปต่างประเทศเพื่อป้องกันอันตรายที่อาจจะเกิดขึ้นกับตัวคุณแม่และเด็ก
ทริคเตรียมความพร้อมก่อนออกเดินทาง
- ต้องมาพบแพทย์ที่ฝากท้องก่อนวางแผนเดินทาง เพื่อให้แพทย์ประเมินก่อนว่าสามารถเดินทางได้หรือไม่ โดยแพทย์จะประเมิณความเสี่ยงของการเดินทาง และความพร้อมของสุขภาพของคนไข้เองด้วยว่าสามารถเดินทางได้หรือเปล่า หากแพทย์อนุญาตให้เดินทางใด้คนไข้ก็จะได้ใบรับรองแพทย์หรือใบ Fit to Flight สำหรับเดินทาง
- ต้องติดต่อสายการบินหรือAir Staff ของสายการบิน เพื่อแจ้งให้ทราบว่าเราตั้งครรภ์อยู่ พร้อมกับเตรียมเอกสารที่มีการรับรองจากแพทย์ หรือใบ Fit to Flight ไปด้วย
- เตรียมเอกสาร 3 อย่างก่อนไปขึ้นเครื่อง
- ใบ Fit to Flight หรือใบรับรองแพทย์จากแพทย์ที่ฝากครรภ์ด้วย
- ใบฝากครรภ์ตัวจริงหรือสำเนา ใบนี้จะมีประวัติของการฝากครรภ์ทั้งหมด รวมถึงผลเลือดของคนไข้ การใช้ยา และปัญหาที่พบระหว่างตั้งครรภ์
- ใบ Emergency Contact ใบนี้จะเป็นใบที่รวบรวมข้อมูลติดต่อสำคัญของคนไข้เอาไว้ทั้งหมด เช่น 1) ข้อมูลส่วนตัวของคนไข้เอง มีชื่อ เบอร์โทรที่เมืองไทย 2) ข้อมูลติดต่อของแพทย์ที่ฝากครรภ์ที่เมืองไทย พร้อมระบุชื่อและเบอร์โทรศัพท์ของโรงพยาบาล 3) ข้อมูลติดต่อของแพทย์ในประเทศปลายทาง เผื่อเกิดภาวะฉุกเฉินจะได้ติดต่อแพทย์ที่ปลายทางได้ทันที (ส่วนในกรณีที่ปลายทางไม่มีแพทย์ให้ระบุข้อมูลติดต่อของแพทย์ที่ฝากครรภ์ให้เรียบร้อย)
การดูแลตัวเองในระหว่างนั่งเครื่อง
- ใส่เสื้อผ้าที่สะดวกสบาย พยายามใส่เสื้อผ้าหลายชิ้น แต่เป็นชิ้นที่ถอดสะดวก และเผื่ออากาศเปลี่ยนแปลงด้วย เนื้อผ้าต้องนิ่มสบายตัว สวมใส่รองเท้าที่เดินสบาย ใส่ถุงเท้าเพื่อให้ความอบอุ่นร่างกาย และเตรียมหมอนรองคอเพื่อความสบายในการนอน
- ดื่มน้ำเปล่าเยอะๆ เพื่อไม่ให้ร่างกายขาดน้ำ และหลีกเลี่ยงการดื่มคาเฟอีน เช่น ชา กาแฟ เพราะจะทำให้ขาดน้ำและปัสสาวะบ่อยมากขึ้น
- หลีกเลี่ยงอาหารที่ทำให้ท้องอืด เช่น ถั่ว เพราะจำทำให้อึดอัดท้อง คลื่นไส้ และปวดอุจจาระได้ง่าย โดยปกติบนเครื่องบินจะไม่มีอาหารสำหรับคนท้องอย่างเฉพาะเจาะจง แต่คุณแม่ควรเลือกกินอาหารที่ย่อยง่าย และไม่ก่อให้เกิดแก๊สในกระเพาะอาหาร และควรพก Healthy Snacks ไปด้วย เพื่อที่จะลดอาการคลื่นไส้ ลดอาการหิวระหว่างมื้อ
- ขยับตัวและกายบริหารบ่อยๆ เพราะเมื่อเวลานั่งและเดินทางนานกว่า 4 ชั่วโมง โอกาสที่จะเป็นลิ่มเลือดอุดตันจะสูงขึ้น ฉะนั้นคุณแม่จะต้องขยับตัวระหว่างนั่ง โดยการเหยียดขา เหยียดเท้า งอเท้า บิดข้อเท้า กระดกนิ้วเท้า ขยับเข่าขึ้นลง ทำแบบนี้ทุกๆ 30-40 นาทีจนกว่าจะถึงที่หมาย
พญ. ธาริณี ลำลึก
แพทย์ผู้เชี่ยวชาญด้านเวชศาสตร์มารดาและทารกในครรภ์
ศูนย์สุขภาพหญิง โรงพยาบาลพญาไท 2
