กลับมามั่นใจอีกครั้ง! รักษาอกบุ๋มด้วยเทคโนโลยีทางการแพทย์ยุคใหม่

อกบุ๋ม (Pectus Excavatum) คืออะไร? 

อกบุ๋ม หรือในทางการแพทย์เรียกว่า “Pectus Excavatum” คือภาวะความผิดปกติของโครงสร้างผนังทรวงอก ที่กระดูกหน้าอกบุ๋มลึกเข้าไปในช่องอกมากกว่าปกติ เกิดจากการเจริญเติบโตผิดปกติของกระดูกอ่อนบริเวณซี่โครงและกระดูกสันอก ส่งผลให้รูปทรงของหน้าอกผิดปกติ และอาจส่งผลต่อการทำงานของหัวใจและปอดได้ในบางราย 

สาเหตุของอกบุ๋ม 

ปัจจุบันยังไม่ทราบสาเหตุที่แน่ชัดของภาวะอกบุ๋ม แต่อาจเกี่ยวข้องกับปัจจัยทางพันธุกรรม โดยมีการพบว่าบางครอบครัวมีสมาชิกหลายคนที่เป็นโรคนี้ร่วมกัน และอาจสัมพันธ์กับโรคของเนื้อเยื่อเกี่ยวพัน เช่น Marfan syndrome หรือ Ehlers-Danlos syndrome อีกด้วย 

กลุ่มเสี่ยง 

• พบในเด็กชายมากกว่าหญิง (อัตราส่วนประมาณ 3:1) 
• มักเริ่มแสดงอาการชัดเจนเมื่อเข้าสู่วัยเจริญเติบโต (วัยรุ่น) 
• พบได้ประมาณ 1-6 คนในทุก 1,000 คน 

อาการของอกบุ๋ม 

อาการที่พบอาจแตกต่างกันในแต่ละบุคคล โดยบางรายอาจไม่แสดงอาการใด ๆ เลย แต่ในรายที่รุนแรงอาจพบอาการ เช่น 

• หน้าอกบุ๋มผิดรูปชัดเจน 
• หายใจลำบาก เหนื่อยง่ายโดยเฉพาะเวลาทำกิจกรรม 
• เจ็บหน้าอก 
• ใจสั่น 
• ความสามารถในการออกกำลังกายลดลง 
• ขาดความมั่นใจในรูปร่าง ส่งผลต่อสภาพจิตใจ 

การวินิจฉัยโรค 

1. การตรวจร่างกาย โดยแพทย์เฉพาะทางด้านทรวงอกหรือหัวใจ 
2. CT Scan ใช้วัดค่าความรุนแรงของความบุ๋มด้วยค่า Haller Index > 3.25 ถือว่ารุนแรงและควรพิจารณาการผ่าตัด 
3. Echocardiogram ตรวจหัวใจว่ามีภาวะลิ้นหัวใจรั่วหรือหัวใจถูกเบียดหรือไม่ 
4. Pulmonary Function Test (PFT) ตรวจวัดสมรรถภาพปอด 

ทางเลือกในการรักษาอกบุ๋ม 

1. การรักษาแบบไม่ผ่าตัด

Vacuum Bell Therapy 

• • เหมาะกับเด็กที่มีอายุ 8-12 ปี ซึ่งกระดูกยังยืดหยุ่นได้ดี 
  • ใช้อุปกรณ์ดูดสุญญากาศยกกระดูกหน้าอกให้สูงขึ้น 
  • ต้องใช้อย่างต่อเนื่องวันละ 1-2 ชั่วโมง เป็นเวลาหลายเดือนถึงปี 

2. การรักษาด้วยการผ่าตัด

Nuss Procedure 

• • เป็นการผ่าตัดสมัยใหม่ที่ใช้แผลเล็กใต้รักแร้ 
  • ใส่แท่งเหล็กโค้ง (Nuss Bar) ใต้กระดูกหน้าอกเพื่อดันกระดูกขึ้น 
  • ใช้กล้องช่วยในการผ่าตัดเพื่อความแม่นยำ 
  • แท่งเหล็กจะอยู่ในร่างกาย 2-4 ปี ก่อนจะนำออก 

Ravitch Procedure 

• • เป็นการผ่าตัดแบบเปิดหน้าอก 
  • ตัดกระดูกอ่อนที่ผิดรูปออก และจัดวางกระดูกใหม่ให้ถูกต้อง 
  • มักใช้ในกรณีที่โครงสร้างซับซ้อนหรือร่วมกับความผิดปกติอื่น 

การดูแลหลังการรักษา 

• หลีกเลี่ยงกิจกรรมที่ต้องใช้แรงหรือมีแรงกระแทก เช่น ฟุตบอล วอลเลย์บอล 
• สามารถทำกิจกรรมเบา ๆ เช่น เดิน ว่ายน้ำ ได้หลังพักฟื้น 
• ดูแลแผลผ่าตัดให้สะอาด ป้องกันการติดเชื้อ 
• ติดตามผลกับแพทย์ตามนัดอย่างสม่ำเสมอ 

เปรียบเทียบวิธีการรักษา Nuss และ Ravitch 

ผลกระทบของอกบุ๋มที่ไม่ได้รักษา 

หากไม่ได้รับการรักษาในรายที่จำเป็น อาจเกิดภาวะแทรกซ้อน เช่น: 

• การทำงานของหัวใจและปอดลดลง 
• เสี่ยงลิ้นหัวใจรั่ว 
• ความมั่นใจในตัวเองต่ำลงเรื่อย ๆ 
• ปัญหาทางอารมณ์และจิตใจ เช่น วิตกกังวล หรือซึมเศร้า 

อกบุ๋มเป็นภาวะที่สามารถรักษาได้ โดยเฉพาะหากตรวจพบตั้งแต่เนิ่น ๆ และเลือกวิธีรักษาที่เหมาะสมกับช่วงวัยและความรุนแรง ผู้ป่วยที่ได้รับการรักษาอย่างเหมาะสมสามารถกลับมาใช้ชีวิตปกติ ออกกำลังกาย และมีความมั่นใจในตัวเองได้อีกครั้ง 

หากคุณหรือบุตรหลานมีอาการหน้าอกบุ๋มหรือสงสัยว่ามีความผิดปกติ ควรรีบปรึกษาแพทย์เฉพาะทางเพื่อรับการประเมินและวางแผนการรักษาที่เหมาะสมที่สุด 

รศ. นพ. ศิระ เลาหทัย 

ศัลยแพทย์ทรวงอกเฉพาะทางด้านผ่าตัดส่องกล้องปอด และต่อมไทมัส